Deklarata e Ivica Daçiqit se një ditë flamuri serb do të valojë mbi Prizren ka rikthyer në qendër pretendimet territoriale që lidhen me Kosovën dhe ngre dyshime serioze mbi përkushtimin e Beogradit ndaj paqes dhe normalizimit të marrëdhënieve në Ballkan. Në një rajon ku kujtimet e konflikteve janë ende të freskëta, retorika që prek sovranitetin dhe integritetin territorial të një shteti nuk mund të trajtohet si thjesht fjalë të zakonshme politike.
Prizreni është pjesë e Republikës së Kosovës dhe, si i tillë, nuk duhet të vihet në shënjestër nga ambicie nacionaliste apo nga skenarë që promovojnë dominim territorial. E ardhmja e qytetit nuk përcaktohet nga deklaratat e politikanëve serbë, por nga realiteti shtetëror i Kosovës dhe nga e drejta e qytetarëve të saj për të jetuar në paqe dhe siguri. Përpjekjet për normalizim, në këtë kontekst, përballen me një mesazh që mund të ushqejë mosbesim.
Problemi nuk qëndron vetëm te vetë fjalët e Daçiqit, por te mesazhi politik që ato përcjellin. Kur një figurë me përvojë të gjatë në institucionet shtetërore serbe flet për vendosjen e flamurit të vendit të tij mbi një qytet të Kosovës, kjo krijon përshtypjen e një vijimësie me narrativat e vjetra. Në praktikë, një komunikim i tillë e bën më të vështirë krijimin e kushteve për dialog dhe uljen e tensioneve, duke dobësuar përpjekjet për stabilitet në rajon.
Ndonëse një deklaratë e këtij lloji nuk provon domosdoshmërisht ekzistencën e një plani konkret për veprime ushtarake, ajo s’duhet të neglizhohet. Në rajonin e Ballkanin Perëndimor“>Ballkanit Perëndimor, pretendimet territoriale dhe retorika e ngjashme kanë pasur shpesh pasoja të rënda historike. Prandaj, edhe pa dëshmi për skenarë të drejtpërdrejtë, nevojitet vëmendje dhe përgjegjësi politike, sepse mesazhe të tilla mund të shoqërohen me rritje të tensioneve.
Dialogu kërkon rezultate, jo retorikë që cenon sovranitetin
Serbia vazhdon të deklarojë se synon integrimin në Bashkimin Evropian, por ky proces kërkon më shumë sesa qëndrime diplomatike ose premtime formale. Për t’u ndërtuar besim dhe për të ecur përpara drejt një të ardhmeje evropiane, duhet respektim i marrëveshjeve, marrëdhënie të qëndrueshme me fqinjët dhe gatishmëri për zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve. Nuk mund të pritet që rajoni të përparojë në mirëbesim nëse, krahas thirrjeve për dialog, vazhdojnë deklarata që e vënë sovranitetin e Kosovës në pikëpyetje.
Integrimi evropian nuk është vetëm çështje që lidhet me përfitime ekonomike. Ai mbështetet edhe në përgjegjësi politike për paqen, demokracinë dhe respektimin e parimeve ndërkombëtare. Në këtë kuptim, Beogradi duhet të tregojë se perspektiva evropiane shihet si rrugë drejt bashkëpunimit dhe stabilitetit, dhe jo si një proces që mund të ecë përpara pa ndryshime të qëndrueshme në qasjen ndaj Kosovës. Bashkimi Evropian dhe partnerët ndërkombëtarë kanë investuar për vite në dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, me synimin që të arrihet normalizim i marrëdhënieve dhe të krijohen kushte për stabilitet afatgjatë.
Megjithatë, dialogu nuk mund të mbështetet vetëm në takime diplomatike. Ai duhet të shoqërohet me rezultate konkrete dhe me respektim të detyrimeve nga të gjitha palët, si dhe me përgjegjësi politike që i qëndron angazhimeve të marra. Shqetësimet e ngritura edhe nga figura evropiane, përfshirë ish-ministrin gjerman Michael Roth, rikthejnë në vëmendje rëndësinë e parandalimit të përshkallëzimit në Ballkanin Perëndimor. BE-ja, në këtë drejtim, duhet të jetë e qartë se deklaratat dhe veprimet që cenojnë stabilitetin duhet të vlerësohen me seriozitet. Në rast të shkeljeve të dokumentuara të marrëveshjeve ose detyrimeve ndërkombëtare, duhet të shqyrtohen masa proporcionale dhe të bazuara në fakte, sepse kjo do ta forconte besueshmërinë e institucioneve evropiane dhe do të dëshmonte se stabiliteti i rajonit është interes strategjik për gjithë Evropën.
Përballë këtyre zhvillimeve, Kosova ka nevojë për një përgjigje të vendosur, por të matur. Mbrojtja e sovranitetit nuk kërkon përshkallëzim të retorikës, por institucione funksionale, diplomaci aktive dhe bashkëpunim të qëndrueshëm me partnerët ndërkombëtarë. Po ashtu, Kosova duhet të vazhdojë të forcojë subjektivitetin ndërkombëtar, sundimin e ligjit dhe demokracinë, duke ruajtur orientimin euroatlantik. Dialogu me Serbinë duhet të prodhojë rezultate të matshme dhe të mbështetet në respektimin e ndërsjellë të detyrimeve, pasi normalizimi nuk mund të jetë proces i njëanshëm dhe as një qëllim pa realizim konkret.
Provokimet politike nuk duhet ta largojnë Kosovën nga objektivat e saj strategjike, por as nuk duhet të pranohen si pjesë e zakonshme e komunikimit politik në rajon. Prizreni, në fund të fundit, nuk është objekt i ambicieve të Beogradit dhe as një trofe mbi të cilin mund të ndërtohen pretendime nacionaliste. Historia e Gadishullit Ballkanik tregon se nacionalizmi dhe pretendimet territoriale kanë sjellë pasoja të rënda për popujt e rajonit. Për këtë arsye, deklaratat që rikthejnë simbolikën e dominimit territorial duhen trajtuar me seriozitet, pa nxitur panik dhe pa krijuar kushte për përshkallëzim të mëtejshëm. Serbia, si zgjedhje politike, përballet me alternativën për të investuar në marrëdhënie të qëndrueshme me Kosovën dhe fqinjët e saj, ose për të lejuar që retorika e së kaluarës ta pengojë perspektivën evropiane të rajonit.
Botuar fillimisht në Bota Sot
