Në vitet e para pas pushtimit të Kosovës nga Mbretëria Serbo-Kroato-Sllovene, rezistenca shqiptare u përball me një tjetër nivel represioni: atë ushtarak dhe politik. Në këtë periudhë, Drenica u shndërrua në një nga qendrat më të rëndësishme ku u organizua qëndresa e armatosur. Luftëtarët lokalë synonin të mbronin popullatën dhe t’i kundërviheshin forcave serbe, pavarësisht goditjeve të vazhdueshme.
Në kuadër të kësaj rezistence, një figurë e njohur ishte Lutë Gllanasella. Ai ishte i angazhuar në luftën kundër pushtetit serb dhe u identifikua si pjesë e lëvizjes që sfidonte autoritetin e kohës. Sipas rrëfimeve historike, veprimtaria e tij u godit kur autoritetet serbe ndërmorën arrestime të synuara, në një kohë kur ofensivat ushtarake vazhdonin dhe përpjekjet për të shuar lëvizjen kombëtare intensifikoheshin.
Arrestimi i Lutë Gllanasellës lidhet me një skemë të dyfishtë që po përdorej nga pushteti serb: represionin e ashpër dhe amnistitë e shpallura njëkohësisht. Qëllimi ishte të dobësohej qëndresa shqiptare, duke nxitur frikën dhe, në të njëjtën kohë, duke u ofruar “rrugë” për t’u tërhequr. Megjithatë, në realitet, ngjarjet nuk morën drejtimin e pritur nga autoritetet, sepse shpëtimi i Lutës nisi nga një përpjekje e organizuar familjare dhe nga solidariteti i bashkëluftëtarëve.
Vrasja e prangos: si u organizua pritë për ta liruar Lutë Gllanasellën
Roli vendimtar në këtë histori i takon bashkëshortes së Lutës, Azmine Kiqina. E vendosur për të shpëtuar burrin e saj, ajo udhëtoi drejt Likoshanit për të kërkuar ndihmën e bashkëluftëtarëve të Lutës. Thirrjes së saj iu përgjigj Mehmet Dibran Gjeli, një prej figurave të njohura të rezistencës në atë zonë. Angazhimi i tij u shndërrua në një plan të qartë për të ndaluar eskortën dhe për të çarë rrugën drejt lirisë.
Mehmet Gjeli organizoi një pritë në vendin e njohur si “Vorri i Gjelit”, mes fshatrave Qirez dhe Shtuticë. Gjatë aksionit, ai dhe bashkëluftëtarët e tij arritën të sulmonin eskortën e xhandarmërisë serbe dhe ta lironin Lutë Gllanasellën nga robëria. Ky veprim u shënua si një episod domethënës i rezistencës në Drenicë gjatë viteve 1919–1924, sepse tregoi se grupet guerile shqiptare vazhdonin të sfidonin autoritetin e pushtetit serb, edhe kur represioni ishte i vazhdueshëm dhe i rëndë.
Pas çlirimit të Lutës, lidhja mes dy luftëtarëve u forcua më tej. Sipas traditës së kohës, ata lidhën besë që familjet e tyre të bashkoheshin përmes krushqisë, nëse njërit do t’i lindte vajzë dhe tjetrit djalë. Ky amanet u konsiderua si simbol i lidhjes së fortë mes dy familjeve dhe i vlerave që, në praktikë, udhëhiqnin rezistencën shqiptare: besa, sakrifica dhe solidariteti i brendshëm i komunitetit.
Historianët e trajtojnë këtë rast si një dëshmi të rëndësishme për mënyrën si qëndresa mbijetoi dhe u përforcua gjatë kohës së presionit. Sipas këtij interpretimi, ngjarja tregon se rezistenca nuk mbështetej vetëm te armët, por edhe te lidhjet njerëzore dhe morale që bashkonin luftëtarët në përballje me pushtetin e kohës. Në këtë kuptim, rasti i Mehmet Dibran Gjelit dhe Lutë Gllanasellës mbetet një kujtesë se veprimet konkrete dhe marrëdhëniet e ndërtuara mbi besë mund të kthenin fatin e njerëzve edhe kur rreziku dukej i pashmangshëm.
Botuar fillimisht në Telegrafi
