Gjermania, Franca, Holanda, Belgjika dhe Luksemburgu kanë propozuar që Bashkimi Evropian të shqyrtojë futjen e masave shtesë për anëtarët e rinj të bllokut. Në një dokument të përbashkët, vendet kërkojnë kufizime të përkohshme të së drejtës së votës për shtetet që hyjnë në të ardhmen, si dhe masa më të forta mbrojtëse për sundimin e ligjit.
Propozimi vjen në një moment kur integrimi evropian po mbetet në fokus edhe për rajonin. Mali i Zi shpreson të anëtarësohet në BE në vitin 2028, ndërsa Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia vijojnë përpjekjet për të avancuar drejt anëtarësimit. Përballë këtyre diskutimeve, qeveritë evropiane po shqyrtojnë nëse rregullat ekzistuese për anëtarët e rinj duhet të ndryshojnë dhe çfarë mekanizmash mund të shtohen në traktatet e ardhshme të pranimit.
BE-ja të diskutojë kufizime të përkohshme të votës për anëtarët e rinj
Sipas dokumentit, ideja është që BE-ja të bëjë një debat më të thelluar për mundësinë e kufizimeve të përkohshme dhe kalimtare të të drejtave të votës për shtetet e reja anëtare. Këto kufizime do të synonin rastet ku kërkohet unanimitet, duke u lidhur sidomos me fusha të ndjeshme të procesit vendimmarrës brenda bllokut.
Një nga arsyet që ka nxitur diskutimet është përvoja e mëparshme e BE-së me prapambetjen demokratike në Hungari. Në dokument përmendet situata nën kryeministrin e mëparshëm, Viktor Orban, që shërben si precedent se si mund të ndikojë dobësimi i standardeve demokratike tek shtetet anëtare dhe si mund të kërkohen më shumë masa parandalimi në të ardhmen.
Dokumenti i pesë vendeve përshkruan disa opsione se si mund të formulohen rregulla të reja në traktatet e ardhshme të pranimit. Në qendër të propozimeve është krijimi i një mekanizmi të ri monitorimi, që do të mundësonte vlerësim më të vazhdueshëm të gjendjes së shteteve që hyjnë në bllok. Po ashtu, përmendet edhe një klauzolë mbrojtëse, e cila do të lejonte marrjen e masave në rast se do të identifikohej një prapambetje serioze.
Fushat ku do të aplikoheshin këto masa janë të lidhura me standarde thelbësore të funksionimit të BE-së, veçanërisht demokracia dhe liria e medias. Dokumenti sugjeron se nëse një vend i ri anëtar do të hynte në një fazë me probleme të theksuara në këto dimensione, BE-ja do të kishte mundësinë të aktivizonte mekanizma reagimi, pa pritur një proces të gjatë.
“BE-ja duhet të zhvillojë një diskutim të thelluar mbi mundësinë e kufizimeve të përkohshme dhe kalimtare të të drejtave të votës për shtetet e reja anëtare, në pjesë të veçanta ku kërkohet unanimitet”, thuhet në dokument, duke iu referuar edhe mekanizmave të vendimmarrjes në disa fusha. Në të njëjtën logjikë, dokumenti lidh diskutimet me zgjerimin, politikën e jashtme dhe vendimet për buxhetin e BE-së, ku aktualisht nevojitet pëlqimi i të gjitha vendeve anëtare.
Ndërkohë, përpjekjet e vendeve të rajonit për integrim evropian vazhdojnë të ecin paralelisht me këto debate. Mali i Zi synon të arrijë anëtarësimin në vitin 2028, ndërsa Shqipëria, Ukraina dhe Moldavia përpiqen të bëjnë përparim në rrugët e tyre drejt bllokut. Debatet mes qeverive evropiane po zhvillohen pikërisht mbi atë se si duhet të duken rregullat e reja për anëtarët e rinj dhe sa fleksibël do të jetë BE-ja për të reaguar në kohë ndaj sfidave që prekin demokracinë dhe sundimin e ligjit.
Botuar fillimisht në Koha.net
