Kryeministri i ri i Hungarisë, Péter Magyar, ka paralajmëruar se qeveria e tij do të nisë ndryshimet kushtetuese për të shkarkuar presidentin Tamás Sulyok. Sipas tij, kjo bëhet pasi presidenti ka refuzuar vazhdimisht të japë dorëheqjen, duke e çuar çështjen drejt një përplasjeje institucionale.
Magyar u zotua se do të rrëzojë jo vetëm Sulyok, por edhe figura të tjera kyçe të emëruara nga qeverisja e mëparshme e Viktor Orbán. Premtimi i tij mori formë pas fitores dërrmuese në zgjedhjet e prillit, kur ai u shfaq si lideri i ri politik që synon të hapë rrugë për reformat dhe të zhbllokojë atë që e konsideron si “bllokim” institucional.
Presidenti Sulyok u emërua në shkurt 2024 nga partia e Orbán, Fidesz, pa zgjedhje të drejtpërdrejta. Ai ka refuzuar të japë dorëheqjen, duke thënë se synon të shërbejë deri në fund të mandatit të tij pesëvjeçar. Kjo rezistencë, sipas narrativës politike të qeverisë së re, krijon një situatë ku ajo përballet me një përplasje kushtetuese për shkak të një “mbetjeje” të regjimit të mëparshëm.
Hungaria përballet me përplasje kushtetuese: shkarkimi i Sulyok në fokus
Magyar ka bërë akuza të drejtpërdrejta ndaj presidentit, duke e cilësuar se ai u shërben interesave të Viktor Orbán. Që prej kohësh, Magyar i ka bërë thirrje të japë dorëheqjen, ndërsa së fundmi ka vendosur edhe një afat konkret: deri më 31 maj. Në një postim në X gjatë të dielës, Magyar u shpreh se “Tamás Sulyok nuk është mbrojtur kurrë nga të prekshmit, nga ata që janë sulmuar ose nga sundimi i ligjit”.
Ky qëndrim është pasuar nga një betejë tjetër politike brenda institucioneve. Magyar ka thënë edhe më herët se Sulyok ishte “i padenjë për të përfaqësuar unitetin e kombit hungarez” pas ndryshimit sizmik politik që sollën zgjedhjet e prillit. Ai premtoi se do ta shkarkonte atë menjëherë pas fitores. Ndërkohë, Partia Fidesz e Orbán e ka cilësuar kërkesën e Magyar një “ultimatum të paligjshëm”, duke e kundërshtuar si në planin politik, ashtu edhe në atë kushtetues.
Në Asamblenë Kombëtare, Partia Tisza e Magyar fitoi shumicën prej dy të tretash, çka i jep asaj fuqinë për të ndryshuar kushtetutën. Pikërisht ky mekanizëm pritet të jetë mjeti kryesor që qeveria e re do të përdorë për të “çrregulluar” reformat e epokës së Orbán. Magyar u tha gazetarëve se procesi për të shkarkuar Sulyok do të zgjaste rreth një muaj. Megjithatë, presidenti refuzoi edhe të hënën të jepte dorëheqjen pas takimit me Magyar, duke thënë se “situata e krizës kushtetuese që po del si rezultat thellon përçarjet sociale dhe dëmton gjykimin ndërkombëtar të demokracisë hungareze”.
Presidenti argumentoi gjithashtu se bllokimi mund të rrezikojë zhbllokimin e fondeve të BE-së të destinuara për Hungarinë. Ai pretendoi se një pjesë e madhe e këtyre fondeve u mbajtën për shkak të “prapambetjes demokratike” nën Orbán. Javën e kaluar, Bashkimi Evropian deklaroi se reformat e udhëhequra nga qeveria e re mund të sjellin së shpejti 16.4 miliardë euro fonde, të cilat do t’i jepen Budapestit. Roli i presidentit në Hungari është kryesisht ceremonial, por ai ka edhe funksione praktike, si konfirmimi i emërimeve publike. Të hënën, Sulyok njoftoi disa emërime ushtarake përmes Facebook-ut.
Po ashtu, presidenti mund t’i kthejë ligjet në parlament për rishqyrtim, ose t’ia dërgojë legjislacionin gjykatës kushtetuese, çka mund të ngadalësojë ose edhe të bllokojë agjendën e reformave të qeverisë së re. Sulyok u bë president në shkurt 2024, pas dorëheqjes së Katalin Novák, e cila dha dorëheqjen për shkak të reagimit të qeverisë ndaj një skandali abuzimi seksual me fëmijë. Pas përfundimit të sundimit të tij 16-vjeçar, Viktor Orbán dha dorëheqjen si anëtar i parlamentit në prill. Ndërkohë, Partia hungareze ka ndërmarrë hapa për të prerë çdo rrugë kthimi në pushtet, duke propozuar një amendament kushtetues që kufizon çdo kryeministër në tetë vjet në pushtet.
Botuar fillimisht në Telegrafi
