Vitin që shënon 35-vjetorin, kujtesa kthehet te një periudhë kur Universiteti i Prishtinës u përball me përpjekje të ashpra për t’i dhënë fund arsimit në gjuhën shqipe. Pas afro dy dekadash funksionimi të suksesshëm, kulmi i presionit ndaj arsimit të lartë në Kosovë nisi të merrte formë në vitet 1989-1990, kur u shënuan përpjekje të vazhdueshme për rrënimin e këtij sistemi.
Nga viti 1989 deri në 1990, situata në mjediset akademike u përshkallëzua gradualisht, duke u shoqëruar me masa të dhunshme dhe goditje që synonin të dobësonin dhe rrezikonin procesin arsimor. Kjo ishte një periudhë ku universiteti, si institucion kyç i arsimit shqip, u vendos përballë presionit politik dhe destabilizimit të vazhdueshëm, me pasoja që prekën drejtpërdrejt mbarëvajtjen e mësimit.
Me ardhjen e Sllobodan Millosheviqit në udhëheqje të Serbisë, arsimi shqip në Kosovë, e sidomos Universiteti i Prishtinës, u përball me goditje të rënda. Këto goditje e çuan situatën drejt një rrezikimi serioz, jo vetëm për funksionimin normal të institucioneve, por edhe për vetë ekzistencën e arsimit në gjuhën shqipe. Në praktikë, qëllimi ishte të shkaktohej një tronditje e tillë që të çonte në shkatërrimin e arsimit të lartë.
Ndërsa universiteti kishte kaluar faza të konsolidimit pas viteve të para të funksionimit, në fund të viteve ’80 u shfaq një ndryshim i fortë në qasjen e autoriteteve serbe ndaj arsimit të lartë në Kosovë. Përpjekjet për ta minuar këtë institucion u shtrinë në mënyrë të vazhdueshme, duke e bërë periudhën 1989-1990 të paharrueshme për shkak të tensionit dhe pasojave që solli.
Goditjet ndaj universitetit më 1989-1990 shënuan rrezik për arsimin shqip
Ngjarjet e asaj kohe nuk u shoqëruan me thjesht pengesa administrative, por me situata që u afruan drejt një modeli shkatërrues. Në këtë kontekst, Universiteti i Prishtinës u vu në shënjestër pikërisht sepse përfaqësonte një realitet akademik që po funksiononte me sukses dhe po i shërbente brezave të studentëve me mësim në gjuhën shqipe. Kështu, sulmet u orientuan drejt institucioneve që kishin ndikim të drejtpërdrejtë në arsim.
Rrjedhimisht, periudha 1989-1990 u karakterizua nga përpjekje të vazhdueshme për rrënimin e arsimit të lartë në Kosovë. Ky proces solli rrezik serioz për vazhdimësinë e mësimit dhe për stabilitetin e universitetit, duke e shtyrë situatën drejt përmasave të shkatërrimit të arsimit në gjuhën shqipe. Për këtë arsye, 35-vjetori i këtyre ngjarjeve nuk shënon vetëm një datë në kalendar, por edhe një moment ku kujtesa kërkon të ruajë të vërtetat historike për atë që ndodhi.
Pas afro dy dekadash funksionimi të suksesshëm, fakti që 1989-1990 u bë periudhë e nxitjes së goditjeve kundër arsimit të lartë tregon se sa i madh ishte ndikimi i vendimeve politike të kohës. Ndërkohë, sfidat ndaj Universitetit të Prishtinës dhe arsimit shqip në Kosovë lidhen drejtpërdrejt me ndryshimin e kursit pas ardhjes së Sllobodan Millosheviqit, kur situata u përkeqësua dhe rreziku për shkatërrim u bë real. Kjo është arsyeja pse sot flitet për 35 vjet nga vendosja e masave të dhunshme serbe në Universitetin e Prishtinës—një etapë që mbetet e lidhur ngushtë me mbrojtjen e arsimit në gjuhën shqipe.
Botuar fillimisht në Albeu