Më 25 gusht 2015, në Bruksel u nënshkruan katër marrëveshje për normalizimin e raporteve Kosovë–Serbi, një proces që më pas u konsiderua si moment i rëndësishëm në dialogun mes dy vendeve. Ceremonia u zhvillua në prani të shefes së atëhershme të diplomacisë evropiane, Federica Mogherini, ndërsa delegacionet e Kosovës dhe të Serbisë firmosën dokumentet e planifikuara për fusha të ndryshme.
Sipas marrëveshjeve të nënshkruara atë ditë, palët miratuan një marrëveshje për Telekomunikacionin dhe një tjetër për Energjinë. Në kuadër të dokumenteve u përfshi edhe komponenti për lirimin e qarkullimit të urës mbi lumin Ibër në Mitrovicë, e cila për vite ka qenë një çështje e ndjeshme për lëvizjen e njerëzve dhe të transportit në terren. Njëkohësisht, marrëveshjet përfshinin edhe asociacionin e komunave me shumicë serbe, pjesë që ka qenë në qendër të debateve politike dhe ligjore që pasuan nënshkrimin.
Gjatë kohës kur u nënshkruan këto dokumente, kryeministri i atëhershëm i Kosovës, Isa Mustafa, theksoi se asociacioni i komunave me shumicë serbe nuk do të ketë kompetencë ekzekutive. Mustafa po ashtu u shpreh se marrëveshjet ishin në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës. Kjo nënvizonte qëndrimin se institucionet që parashiheshin nuk do të cenonin strukturën juridike ekzistuese të vendit.
Në të njëjtën linjë, ministri i Jashtëm i atëhershëm i Kosovës, Hashim Thaçi, deklaroi se marrëveshjet “janë në përputhje të plotë me Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës”, dhe se “asociacioni nuk do të ketë kompetenca ekzekutive”. Dy deklaratat, të cilat dolën nga zyrtarë të lartë të kohës, synonin të qartësonin interpretimin e palës kosovare mbi shtrirjen e kompetencave që do të kishin komunat dhe strukturat e parashikuara.
Në të njëjtën periudhë, pala kosovare dhe bashkësia ndërkombëtare kanë insistuar që të katër marrëveshjet të nënshkruhen së bashku. Arsyetimi i paraqitur lidhej me interesat e secilës palë: thuhet se pala serbe ka qenë më së shumti e interesuar për marrëveshjen mbi asociacionin e komunave me shumicë serbe, ndërsa pala kosovare për tri marrëveshjet e tjera që kishin të bënin me telekomunikacionin, energjinë dhe qarkullimin në urën mbi Ibër.
Brenda asociacionit: struktura dhe fushat që pritet të rregullohen
Ndërkaq, presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq ka deklaruar se asociacioni do të ketë kryetarin e vet, nënkryetarin, kuvendin, këshillin, si dhe stemën dhe flamurin. Sipas tij, asociacioni do të vendosë për katër çështjet e marrëveshjes së Brukselit: shëndetësinë, shkollimin, planifikimin rural dhe urban, si dhe zhvillimin ekonomik. Ai ka shtuar se Serbia do ta ketë të drejtën ta financojë këtë asociacion, pa paguar tatime apo taksa.
Ndër vite, ky dallim në interpretim ka mbetur një nga temat kryesore të diskutimeve politike, sidomos për rolin që do të luante asociacioni dhe për mënyrën e funksionimit të tij institucional. Ndërsa palët e Kosovës dhe përfaqësuesit ndërkombëtarë theksonin përputhjen me Kushtetutën dhe mungesën e kompetencës ekzekutive, deklarimet nga ana e presidentit serb flisnin për një strukturë të qartë organizative dhe për fusha të gjera ku asociacioni do të vendoste. Kështu, edhe 11 vjet pas nënshkrimit, dokumentet e 25 gushtit 2015 vazhdojnë të jenë referencë në debatin publik për normalizimin e marrëdhënieve Kosovë–Serbi.
Botuar fillimisht në Bota Sot
