Një projekt për ndërtimin e një resorti turistik në Zvërnec ka ndezur një nga debatet më të forta mjedisore dhe publike në Shqipëri. Çështja ka dalë në pah si përplasje mes zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes së natyrës, ndërsa zona e Vjosës–Nartës shihet nga shumë qytetarë si një territor me vlera të larta ekologjike dhe me rëndësi për peizazhin e mbrojtur.
Sipas raportimeve, plani parashikon ndërtimin e një kompleksi të madh turistik në zonën e Vjosë–Nartës. Ky është një hapësirë ku vlerësohen të pranishme ekosisteme dhe kushte natyrore që lidhen drejtpërdrejt me biodiversitetin. Për këtë arsye, ndërhyrjet e parashikuara kanë shkaktuar kundërshtime të forta nga banorët dhe nga aktivistët mjedisorë.
Protestuesit dhe kritikët e projektit paralajmërojnë se ndërhyrjet mund të dëmtojnë seriozisht ekosistemin. Në qendër të argumenteve të tyre është frika se aktivitetet ndërtimore dhe ndryshimet e propozuara do të ndikojnë në habitatet e shpendëve dhe do të ndryshojnë karakterin unik të zonës. Për ta, Zvërneci konsiderohet një pasuri e rrallë publike dhe natyrore, ndaj çdo transformim i madh shihet si rrezik që nuk mund të korrigjohet lehtë në të ardhmen.
Në mënyrën si e shtrojnë debatin, problemi kryesor është se zhvillimi ekonomik po vendoset përballë mbrojtjes së mjedisit pa një balancë të qartë mes të dyjave. Nga ana tjetër, qeveria e sheh projektin si një investim strategjik për turizmin dhe ekonominë. Në këtë këndvështrim, zhvillimi do të kryhej në mënyrë të kontrolluar dhe kryesisht në prona private, ndërsa procedurat ligjore dhe vlerësimet mjedisore paraqiten si procese që ende janë në shqyrtim.
Debati i Zvërnecit: ku përplasen investimi turistik dhe mbrojtja e natyrës
Ndërkohë, çështja e Zvërnecit po trajtohet edhe si pjesë e një konflikti më të gjerë që shfaqet në Shqipëri: si të zhvillohet turizmi dhe ekonomia pa prekur zonat më të ndjeshme dhe me vlera të veçanta natyrore. Në këtë kontekst, debati nuk lidhet vetëm me një kantier apo një projekt të veçantë, por me mënyrën se si po balancohet interesi ekonomik me nevojat e komuniteteve lokale dhe me mbrojtjen e trashëgimisë mjedisore.
Lidhur me këtë temë, ka folur edhe njohësi i shkencave të mediave dhe retorikës Gëzim Mekuli. Në një prononcim për “Bota sot”, Mekuli i ka konsideruar protestat në Zvërnec dhe Rrnjoll si një reagim i drejtë qytetar dhe si një detyrim moral për mbrojtjen e pasurisë kombëtare. Ai ka kritikuar mediat në Tiranë dhe Prishtinë, duke thënë se ato po e manipulojnë debatin duke zhvendosur vëmendjen nga shqetësimi për shkatërrimin mjedisor dhe duke diskredituar protestuesit.
Sipas Mekulit, për të kuptuar “çfarë po ndodh realisht” me këtë reagim, publiku duhet të largohet nga qasjet e drejtpërdrejta mediatike dhe të shohë “marifetin retorik” që ai e lidh me mënyrën e paraqitjes së konfliktit. Ai argumenton se në momentin kur publikohet një konflikt ose problem, kontrolli mbi mënyrën se si shfaqet çështja ndikon edhe te mënyra si e kupton publiku. Mekuli e ka paraqitur këtë si një problem të “kornizimit” të debatit, ku protestës i vihet një etiketim që, sipas tij, synon ta dobësojë lëvizjen qytetare.
Duke vazhduar, njohësi i shkencave thotë se rasti i Zvërnecit tregon se interesat ekonomike dhe projektet strategjike po vendosen mbi mbrojtjen e mjedisit dhe zërin e komunitetit lokal, ndërkohë që ky proces shfaqet si “zhvillim”. Ai e përshkruan këtë si pjesë të një modeli më të gjerë, ku strategjitë mediatike luajnë rol në mënyrën se si interpretohen dhe kuptohen protestat. Në këtë linjë, Mekuli e lidh edhe me raste të mëparshme të kornizimit të lëvizjeve të rëndësishme historike, duke nënvizuar se kur ndryshohet narrativa, rrezikohet që shqetësimi i qytetarëve të mos merret me peshën që meriton.
Në tërësi, debati rreth Zvërnecit vazhdon të mbetet i hapur, duke reflektuar përplasjen mes zhvillimit ekonomik dhe nevojës për mbrojtjen e zonave të ndjeshme natyrore. Ndërkohë që nga njëra anë projekti konsiderohet investim strategjik dhe pret vlerësimet ligjore e mjedisore, nga ana tjetër kundërshtimet mbështeten në rrezikun që ndërhyrjet të ndryshojnë ekosistemin dhe të cenojnë habitatet. Përballja mes këtyre dy qasjeve e vendos çështjen e Zvërnecit në qendër të diskutimit publik, si një test për mënyrën sesi do të menaxhohet turizmi në një territor me vlera të veçanta.
Botuar fillimisht në Bota Sot
