Presidenti kinez, Xi Jinping, pritet t’i kërkojë presidentit amerikan, Donald Trump, që Shtetet e Bashkuara të ndalojnë shitjet e armëve për Tajvanin. Kërkesa pritet të lidhet me deklaratën e përbashkët SHBA–Kinë të vitit 1982, në përpjekje për të ndikuar në mënyrën si Uashingtoni e trajton çështjen e ishullit.
Sipas burimeve të informuara për bisedimet paraprake, kjo kërkesë pritet të jetë një nga temat kryesore të takimit mes dy liderëve në Uashington, që zhvillohet këtë javë. Lajmi u raportua të martën nga Reuters, duke theksuar se pritshmëritë për qëndrimin e Pekinit janë formuar në bazë të dokumenteve të asaj periudhe.
Tre burime, të njohura me diskutimet mes SHBA-së dhe Kinës, thanë se Kina pritet të mbështetet te interpretimi i komunikatës së tretë të përbashkët SHBA–Kinë, e nënshkruar në vitin 1982. Në atë dokument, Uashingtoni deklaronte se synonte të reduktonte gradualisht shitjet e armëve për Tajvanin dhe se nuk synonte të vendoste një politikë afatgjatë të shitjeve të armëve drejt Taipeit.
Megjithatë, krahas komunikatës, në një memorandum shoqërues presidenti i atëhershëm amerikan, Ronald Reagan, e lidhte këtë angazhim me vazhdimin e përkushtimit të Kinës për një zgjidhje paqësore të mosmarrëveshjeve me Tajvanin. Në këtë kuadër, Kina pritet ta paraqesë çështjen si pjesë të një logjike që, sipas interpretimit të saj, duhet të ndikojë edhe në vendimet aktuale të Uashingtonit.
Xi pritet të kërkojë ndërprerjen e shitjeve të armëve për Tajvanin
Sipas të njëjtave burime të cituara nga Reuters, Kina nuk pritet të kufizohet vetëm te kërkesa për ndalimin e shitjeve të reja të armëve. Pekini pritet të kërkojë edhe pezullimin e dërgesave të armëve që Tajvani i ka porositur tashmë. Ky element e zgjeron gamën e kërkesës, duke synuar që ndikimi të mos mbetet vetëm te planet e ardhshme, por edhe te porositë ekzistuese.
Gjatë përballjes me Trumpin, Pekini mund të përdorë argumentin se Tajvani është burimi i destabilitetit në marrëdhëniet SHBA–Kinë. Në narrativën që pritet të ngrihet, Taipei shihet si faktor që po ndryshon status quo-në në ngushticën e Tajvanit. Kjo linjë synon të krijojë bazën politike për të justifikuar një qasje më të rreptë të SHBA-së ndaj shitjeve të armatimeve.
Ndërkohë, Reuters raporton se Pekini mund të ofrojë edhe një këmbim: një qasje më e favorshme amerikane për çështjen e Tajvanit. Në këmbim, Kina mund të ofrojë bashkëpunim për të ushtruar presion ndaj Iranit lidhur me luftën në Lindjen e Mesme. Në këtë mënyrë, diskutimi për armët për Tajvanin mund të shtrihet edhe në një kuadër më të gjerë të interesave strategjike.
Paralelisht, gazeta zyrtare kineze “People’s Daily” paralajmëroi të martën se menaxhimi i gabuar i çështjes së Tajvanit mund t’i çojë marrëdhëniet SHBA–Kinë drejt një “situate shumë të rrezikshme”. Edhe pse Shtetet e Bashkuara nuk kanë marrëdhënie diplomatike zyrtare me Tajvanin, ligji amerikan i detyron ato t’i ofrojnë ishullit mjete për vetëmbrojtje.
Në të njëjtën kohë, ekziston edhe një dokument tjetër i vitit 1982, i njohur si “Six Assurances”, i cili përcaktonte se SHBA-ja nuk kishte vendosur afat për përfundimin e shitjeve të armëve ndaj Tajvanit dhe nuk ishte zotuar të konsultohej paraprakisht me Pekinin për këto shitje. Dokumenti u deklasifikua në vitin 2020, duke mbetur një element kyç në interpretimet e ndryshme të dy palëve për angazhimet që lidhen me këtë çështje.
Botuar fillimisht në Koha.net