Të enjten në Pekin ka nisur zyrtarisht vizita dyditore e presidentit amerikan, Donald Trump, në Kinë. Takimi i parë bilateral u zhvillua në kuadër të agjendës së lidershipit, ku Trump u prit nga presidenti kinez Xi Jinping. Ndërkohë që të dy po ulen përballë njëri-tjetrit në qendër të një tavoline të gjatë, Xi ngriti një pyetje që lidhet drejtpërdrejt me marrëdhëniet mes dy fuqive: a mundet SHBA-ja dhe Kina ta “kapërcejnë” të ashtuquajturin “Kurthi i Tukididit”.
Referenca e Xi-së ndaj këtij koncepti nuk ishte rastësi. “Kurthi i Tukididit” lidhet me një vëzhgim historik të historianit dhe gjeneralit të lashtë grek Tukididi. Sipas narrativës që lidhet me këtë emërtim, shkaku i Luftës së Peloponezit, një konflikt që solli shkatërrimin e Greqisë së lashtë, ishte ngritja e Athinës, e cila po kërcënonte fuqinë e vendosur të Spartës. Pra, ideja e qendërzuar te “kurthi” bazohet në një marrëdhënie ku një fuqi në rritje krijon frikë dhe tension për një fuqi që mban statusin sundues.
Më pas, termi “Kurthi i Tukididit” u shndërrua në një teori më të thjeshtë që përdoret për të shpjeguar si lindin konflikte mes shteteve. Sipas këtij shpjegimi, konflikti mund të shfaqet kur një fuqi në ngritje sfidon një fuqi sunduese. Në kontekstin modern, kjo qasje përdoret shpesh për të interpretuar rivalitetet mes fuqive të mëdha dhe për të vënë në vëmendje rrezikun që rritja e shpejtë e një lojtari kryesor të destabilizojë ekuilibrat ekzistues.
Xi i vendos marrëdhëniet SHBA-Kinë në provën e “Kurthit të Tukididit”
Termi ka hyrë më gjerësisht në diskutimet për marrëdhëniet SHBA-Kinë falë profesorëve dhe studiuesve që e kanë lidhur me rivalitetin midis Uashingtonit dhe Pekinit. Një nga figurat kyçe që lidhet me përdorimin e kësaj ideje është Graham Allison, profesor në Universitetin e Harvardit, i cili është përshkruar si vizitor i shpeshtë në Kinë. Në vitin 2017, Allison ka argumentuar se nëse Kina nuk është e gatshme të zvogëlojë ambiciet e saj, ose nëse Uashingtoni nuk mund të pranojë të bëhet “numri dy” në Paqësor, atëherë skenarët e përshkallëzimit mund të ndodhin shpejt. Në këtë rast, ai përmend si rreziqe një konflikt tregtar, një sulm kibernetik ose një aksident në det që mund të çojë në luftë të plotë.
Në këtë sfond, zgjedhja e Xi-së për t’iu referuar “kurthit” në fjalën e tij hyrëse drejtuar Trumpit shfaqet si një mesazh për mënyrën se si duhet të ndërtohet stabiliteti në marrëdhëniet mes dy vendeve. Xi i ka thënë Trumpit se, nëse Kina dhe Shtetet e Bashkuara arrijnë ta kapërcejnë të ashtuquajturin “Kurthi i Tukididit”, dhe të krijojnë një paradigmë të re për marrëdhëniet mes fuqive të mëdha, atëherë kjo lidhet me pyetje të historisë, pyetje të botës dhe pyetje të popujve. Mesazhi i tij i ka vendosur në plan të parë rolin e udhëheqësve, duke theksuar se këto janë sfida që i takon t’i trajtojnë së bashku vendet e mëdha.
Xi ka shtuar se këto janë, gjithashtu, përgjigjet e epokës së tyre, që ai dhe Trumpi si udhëheqës të vendeve të mëdha duhet t’i shkruajnë bashkë. Duke e bërë këtë referencë historike dhe teorike, Xi i jep diskutimit një dimension më të gjerë, duke e lidhur një tension të mundshëm potencial me nevojën për të ndërtuar një rrugë që shmang përplasjet. Në takimin në Pekin, pyetja e ngritur nga presidenti kinez mbetet në qendër të bisedimeve, teksa vizita e Trumpit vjen si një mundësi për të testuar mënyrat se si dy superfuqi mund të menaxhojnë rivalitetin dhe rreziqet e përshkallëzimit.
Botuar fillimisht në Koha.net