Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka komentuar edhe një herë idenë për devijimin e rrjedhës së lumit Ibër, duke e cilësuar atë si një çështje të brendshme. Në një deklaratë për televizionin serb “RTS”, ai ka thënë se nuk e sheh lidhjen mes lumit Ibër dhe Shqipërisë, ndërsa shprehja e tij ka nxitur reagime të menjëhershme nga institucionet në Kosovë dhe nga diplomacia shqiptare.
Sipas Vuçiqit, “çështje e brendshme” është mënyra se si Serbia do t’i trajtojë çështjet e lidhura me Ibërin. Ai u shpreh se nuk di se çfarë lidhjeje ka Ibri me Shqipërinë, duke i dhënë ton të qartë përballë çdo interpretimi që devijimi i rrjedhës së lumit mund të përfshijë çështje përtej kufijve të Serbisë.
Deklarata e presidentit serb për mundësinë e ndërrimit të rrjedhës së Ibër-Lepencit u vlerësua shoviniste dhe destabilizuese nga ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu. Reagimet në Kosovë theksuan se paralajmërimet e tilla nuk janë thjesht çështje administrative, por mund të krijojnë tensione dhe ndikim mbi sigurinë dhe zhvillimin, veçanërisht duke pasur parasysh natyrën ndërkufitare të ujërave.
Në anën tjetër, ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, ka reaguar duke thënë se uji nuk mund të shndërrohet në instrument presioni politik dhe as në mjet për ndëshkimin e një vendi apo të një popullsie. Në postimin e tij, Hoxha ka përmendur edhe faktin se Serbia është palë e Konventës së UNECE-së për Mbrojtjen dhe Përdorimin e Ujërave Ndërkufitare dhe Liqeneve Ndërkombëtare që prej vitit 2010 dhe ka pranuar mekanizmat e saj për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve. Ai ka theksuar se Shqipëria pret që Serbia të respektojë plotësisht detyrimet ndërkombëtare dhe parimet e fqinjësisë së mirë.
Uji i ndërkufitar nuk duhet të përdoret si presion politik
Ministri Hoxha ka shtuar se Shqipëria e mbështet fuqishëm të drejtën e Kosovës për siguri, zhvillim të qëndrueshëm dhe mbrojtjen e burimeve të saj ujore. Këto qëndrime vijnë pas paralajmërimeve të Vuçiqit, i cili në deklaratën e tij ka folur pa e fshehur qëllimin e idesë për Ibrin. Ai ka thënë se, meqë serbët, sipas tij, “maltretohen në Kosovë”, me ndryshimin e rrjedhës së tij “do të shohim se çfarë do të bëjnë” dhe “si do të sillen” shqiptarët.
Ndërkaq, ideja për ndryshimin e rrjedhës së Ibrit nuk është paraqitur për herë të parë nga Vuçiq. Në dhjetor të vitit 2024, pas sulmit terrorist në kanalin e Ibër-Lepencit, presidenti serb pati deklaruar se ideja ekziston që nga viti 1985. Në atë kohë, ai tha se kishin nisur të ftohen ekspertë që merren me këtë çështje, përfshirë sektorin e ndërtimit dhe inxhinierë. Ndërsa më 9 gusht, gjatë një vizite në një punishte në Beograd, ai përsëriti se “po e maltretojnë kaq shumë popullin tonë” dhe se ndryshimi i rrjedhës së Ibrit do të tregojë, sipas tij, si do të sillen shqiptarët.
Përveç çështjes së Ibrin, Vuçiq u pyet edhe për KFOR-in. Pas më shumë se dy dekadash, KFOR-i ka nisur ndryshimin e mënyrës së sigurisë në dy pika të rëndësishme në Kosovë. Dokumenti i procesit lidhet me faktin që Policia e Kosovës po integrohet gradualisht në sigurinë e Manastirit të Deçanit, ndërsa KFOR-i ka filluar tërheqjen graduale të pranisë së përhershme nga Ura. Ndryshime të tilla shënojnë një fazë të re në organizimin e përgjegjësive të sigurisë në terren, ndërkohë që në diskursin publik vazhdojnë edhe reagimet politike lidhur me çështje të ndjeshme si uji dhe ndikimi ndërkufitar.
Botuar fillimisht në Koha.net