Arkeologët në Rumani kanë zbuluar një varr të jashtëzakonshëm të kulturës Yamna, rreth pesë mijë vjet të vjetër. Zbulimi është bërë gjatë hulumtimeve të një tume funeralësh parahistorike, e cila shquhet për përmasat e saj dhe për rëndësinë që mund të ketë në rindërtimin e zakoneve të komuniteteve që jetuan në këtë territor në periudhën e vonë të Epokës së Bakrit dhe të hershme të Epokës së Bronzit.
Gërmimet kanë nisur në gjysmën e dytë të majit, para se të ndërtohej një projekt i madh rrugor. Ekipet arkeologjike kanë punuar në dy kodërvarre parahistorike pranë kryqëzimit të rrugëve DN1 dhe DJ215. Qysh në rezultatet e para, puna në terren ka treguar se lokaliteti kishte një vlerë të jashtëzakonshme arkeologjike, duke i bërë gërmimet edhe më të rëndësishme për të kuptuar ritualet e varrimit dhe organizimin shoqëror të asaj kohe.
Hulumtimet fillimisht u përqendruan te kodra e njohur si “Movila Vulpii”. Bëhet fjalë për një monument funeral mbresëlënës, rreth 3,2 metra i lartë dhe me diametër afërsisht 65 metra. Struktura e saj e madhe ka tërhequr vëmendjen e arkeologëve, të cilët në qendër të kodrës kanë arritur të gjejnë varrin e një burri të varrosur sipas riteve karakteristike të kulturës Yamna.
Në varr u identifikuan elemente që përkojnë me traditën e kulturës Yamna, e njohur edhe si kultura e Varreve me Gropa ose kultura e Varreve me Okër. Ky është një kompleks arkeologjik që u zhvillua nga Eneoliti i vonë deri në Epokën e hershme të Bronzit në zonat stepore të Evropës Lindore. Kjo kulturë lidhet veçanërisht me tumat e mëdha, ritualet e veçanta të varrimit dhe rolin që ka pasur në proceset e migrimit, të cilat, sipas të dhënave arkeologjike, kanë ndikuar në formësimin e parahistorisë së Evropës.
Përveç mbetjeve skeletore, gjetjet përfshijnë katër stoli në formë unazash të vogla. Ato janë prodhuar nga metale të çmuara dhe gjysmë të çmuara, përfshirë arin, argjendin dhe bakrin. Sipas të dhënave të raportuara nga ekipi, këto artefakte mund të konsiderohen si dhurata funerale me vlerë. Ato pritet të ofrojnë të dhëna të rëndësishme mbi statusin shoqëror të të ndjerit, si dhe mbi aftësitë metalurgjike të komuniteteve që banonin në këtë zonë rreth pesë mijë vjet më parë.
Okëri i kuq dhe unazat: çelës për ritin Yamna
Në varr u gjet edhe një copë okër i kuq. Ky material shfaqet shpesh në kontekste funerale të kulturës Yamna dhe mendohet se ka pasur një rol të rëndësishëm simbolik në ritualet parahistorike. Okëri i kuq lidhet me besime rreth vdekjes, rilindjes dhe jetës pas vdekjes, çka e bën praninë e tij një element të vlefshëm për të kuptuar mënyrën se si po kryheshin ceremonitë e varrimit në atë periudhë.
Arkeologët theksojnë se hulumtimet janë ende në zhvillim dhe se çdo fazë e re gërmimesh mund të sjellë të dhëna shtesë. Në vijim pritet të sigurohen informacione më të sakta mbi strukturën e tumës, ritet e varrimit dhe pozitën shoqërore të personit të varrosur. Projekti i madh rrugor që e ka nxitur nisjen e punimeve në terren ka ndikuar në kohën e gërmimeve, por zbulimi i bërë në “Movila Vulpii” e vendos lokalitetin në qendër të interesit për studime të mëtejshme mbi kulturat që kanë formësuar territorin e sotëm të Rumanisë.
Botuar fillimisht në Koha.net