Evropa po përballet me një realitet të ri: ndryshimet klimatike nuk mund të trajtohen më si diçka dytësore, ndërsa kontinentit i kërkohen përgjigje më të shpejta dhe më të thella. Pas verërave gjithnjë e më të ashpra, kushtet “sikur po normalizohen”, ndërsa goditjet e temperaturave ekstreme po kthehen në provë të drejtpërdrejtë për shëndetin publik dhe për aftësinë organizuese të qyteteve.
Mes datave 20 dhe 28 qershor, një valë e fuqishme e të nxehtit ka përfshirë pjesë të mëdha të Evropës. Temperaturat e larta kanë krijuar kushtet që nxitën zjarre masive, të cilat tani po përhapen në zona të mëdha të Francës dhe Spanjës. Në këtë kontekst, temat e mjedisit dhe të mbrojtjes nga rreziku po bëhen pjesë e planifikimit të përditshëm, jo vetëm diskutimeve afatgjata.
Menjëherë pas valës së të nxehtit të qershorit, zyrtarët e qytetit të Romës njoftuan një strategji të re operative, të bazuar shkencërisht, për t’u përgatitur për një botë më të nxehtë. Plani synon të rrisë kapacitetet e reagimit, të ulë ekspozimin e popullsisë ndaj kushteve ekstreme dhe të forcojë elementët praktikë që ndikojnë drejtpërdrejt te njerëzit, veçanërisht te ata më të cenueshëm.
Strategjia e Romës: nga paralajmërimet te strehimoret klimatike
Sipas skemës së planifikuar nga Roma, masat për përballimin e valëve të nxehtit përfshijnë reagime emergjente për grupet e cenueshme, krijimin dhe mbrojtjen e hapësirave të gjelbra publike, si dhe sigurimin e më shumë burimeve uji. Po ashtu, parashikohen strehimore klimatike, investime në qëndrueshmërinë e rrjetit energjetik dhe masa të tjera të ngjashme, që synojnë të kufizojnë pasojat shëndetësore dhe të ruajnë shërbimet thelbësore gjatë periudhave kur temperatura rritet ndjeshëm.
Kjo nuk është iniciativa e parë e Romës për t’u përballur me të nxehtin. Qyteti kishte krijuar që në vitin 2002 një sistem paralajmërimi për rreziqet shëndetësore të lidhura me valët e nxehtit, pak para valës së jashtëzakonshme të vitit 2003. Ajo valë e jashtëzakonshme e të nxehtit, sipas të dhënave të përmendura në tekst, mori 70 mijë jetë njerëzish në Evropë, me mbi 1 mijë prej tyre në Romë. Pas kësaj, Roma dhe shumë qytete të tjera hartuan plane emergjente për të ofruar sisteme paralajmërimi të hershëm, për të regjistruar personat në rrezik dhe për të përgatitur spitalet.
Por historia e treguar nga ngjarjet e mëvonshme tregon se planifikimi emergjent nuk mjafton gjithmonë kur ndikimi është i madh dhe koha e reagimit është e kufizuar. Kur një valë masive e të nxehtit goditi në vitin 2022, dy dekada planifikimi emergjent rezultuan të pamjaftueshme për të përballuar plotësisht situatën. Në tekst theksohet se gjatë atij skenari u përball edhe me një numër të lartë viktimash, duke treguar se sfidat e lidhura me temperaturat ekstreme nuk po përcaktohen më nga “rregullat e zakonshme”.
Në thelb, kërkesa që del nga kjo mënyrë e përgatitjes së qyteteve është e qartë: Evropa nuk mund ta trajtojë më klimën si një çështje dytësore. Ndryshimi i kushteve materiale po kthehet në normalitet, ndërsa sfidat e kësaj natyre mund të tejkalohen vetëm përmes transformimeve në shkallë shoqërore. Për këtë arsye, Evropës i duhet të mendojë “shumë më gjerë”, duke synuar jo vetëm qëndrueshmërinë, por edhe rritjen e qëndrueshme, në mënyrë që masa të tilla të mos mbeten të kufizuara te planet lokale apo te përgjigjet thjesht emergjente.
Botuar fillimisht në Koha.net
