Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, ka paralajmëruar Tajvanin të mos shpallë zyrtarisht pavarësinë nga Kina. Paralajmërimi vjen vetëm disa orë pasi samiti dyditor mes Trump dhe presidentit kinez Xi Jinping u mbyll në Pekin. Deklarata është bërë nga Trump gjatë një interviste për Fox News, ku ka theksuar se nuk po kërkon veprime që do ta përshkallëzonin situatën.
“Nuk po kërkoj që dikush të shpallë pavarësinë”, deklaroi Trump në intervistë. Këto fjalë pasqyrojnë një qëndrim të kujdesshëm lidhur me tensionet mes SHBA-së dhe Pekinit, si dhe me statusin e ishullit vetëqeverisës që Kina e konsideron pjesë të territorit të saj. Kina nuk e ka përjashtuar mundësinë e përdorimit të forcës, ndërsa diskutimet politike rreth Tajvanit mbeten një nga çështjet më të ndjeshme në marrëdhëniet SHBA-Kinë.
Trump ka thënë edhe më herët se nuk ka marrë “asnjë zotim në asnjërën anë” lidhur me Tajvanin. Ky formulim i tij është shoqëruar nga një histori deklaratash dhe qëndrimesh që kanë ngjallur debate në lidhje me atë se sa i qartë është angazhimi amerikan në rast përshkallëzimi. Megjithatë, gjatë viteve, Uashingtoni ka mbajtur një qasje që synon të balancojë mbështetjen për Tajvanin me ruajtjen e kanaleve diplomatike dhe marrëdhënieve me Kinën.
Edhe pse SHBA-ja prej kohësh e mbështet Tajvanin, përfshirë edhe përmes detyrimit ligjor për t’i ofruar mjete vetëmbrojtjeje, Washingtoni është përpjekur të ruajë një “balancë” mes dy prioriteteve. Nga njëra anë, SHBA-ja ka mbështetur aftësitë mbrojtëse të Tajvanit; nga ana tjetër, ka pasur kujdes të vazhdueshëm për të mos prishur marrëdhëniet diplomatike me Pekinin. Në këtë drejtim, SHBA-ja ka insistuar që të mos ndryshohet logjika themelore e marrëdhënieve me Kinën dhe të respektohet parimi që ekziston vetëm një qeveri kineze.
Trump: SHBA-ja nuk e mbështet pavarësinë e Tajvanit
Sipas qëndrimit zyrtar amerikan, SHBA-ja nuk e mbështet pavarësinë e Tajvanit. Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet me Pekinin varen nga pranimi i parimit se ekziston vetëm një qeveri kineze. Kjo linjë është e rëndësishme për mënyrën se si SHBA-ja e pozicionon veten në çështjen e statusit të ishullit, ndërsa Pekini kërkon që Tajvani të mos ndërmarrë hapa që do ta çonin në shpallje të pavarësisë.
Ndërsa një pjesë e tajvanezëve e konsiderojnë veten pjesë të një kombi të veçantë, shumica mbështet ruajtjen e status quo-së. Status quo-ja nënkupton që Tajvani të mos shpallë pavarësinë, por as të mos bashkohet me Kinën. Për këtë arsye, deklaratat që lidhen me pavarësinë kanë ndikim të drejtpërdrejtë te debati publik dhe te mënyra se si tajvanezët i shohin rreziqet e përshkallëzimit. Paralajmërimi i Trump synon pikërisht të shmangë hapa që do ta rrisnin tensionin midis palëve.
Në intervistë, Trump përsëriti edhe se politika amerikane ndaj Tajvanit nuk ka ndryshuar. Ai theksoi idenë e shmangies së konfliktit dhe theksoi nevojën që të “qetësohen” situatat. “Ne supozohet të udhëtojmë mijëra kilometra për të luftuar në një luftë. Nuk po kërkoj këtë. Dua që gjërat të qetësohen. Dua që Kina të qetësohet”, tha Trump, duke e lidhur drejtpërdrejt shqetësimin e tij me rrezikun e një përplasjeje. Deklarata e tij u bë menjëherë pasi përfundoi samiti i Pekinit, në një moment ku opinioni publik ndërkombëtar i kushton vëmendje çdo sinjali të mundshëm që mund të ndikojë te raportet SHBA-Kinë dhe te e ardhmja politike e Tajvanit.
Botuar fillimisht në Koha.net