Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar në Pekin se durimi i tij ndaj Iranit po shteron dhe se gjatë bisedimeve me presidentin kinez Xi Jinping kanë rënë dakord për disa kushte që, sipas tij, Teherani duhet t’i pranojë. Trump tha se SHBA-ja dhe Kina janë në një linjë për çështjen e Iranit dhe se Teherani nuk duhet të lejohet të posedojë armë bërthamore.
Sipas deklaratave të Trumpit, një tjetër pikë e diskutuar lidhet me Ngushticën e Hormuzit, që aktualisht është e ngarkuar me tension. Presidenti amerikan theksoi se “Ngushtica e Hormuzit duhet të rihapet” për qarkullimin detar. Ai i bëri këto komente gjatë ditës së dytë të bisedimeve me Xi, ku u diskutuan edhe çështje të tjera ndërkombëtare, përfshirë luftën me Iranin, Tajvanin dhe tregtinë.
Trump u shpreh se gjatë takimit kanë qenë në gjendje të “zgjidhin shumë probleme të ndryshme që të tjerët nuk do të kishin mundur t’i zgjidhnin”. Megjithatë, ai nuk dha detaje të mëtejshme në lidhje me marrëveshjet konkrete apo mekanizmat që mund të ndiqen pas samitit SHBA-Kinë. Mbetet e paqartë, ndërkohë, nëse Pekini – si blerësi kryesor i naftës iraniane – do të përdorë ndikimin e tij për të bindur Iranin t’i japë fund konfliktit që, sipas Kinës, nuk duhej të kishte nisur kurrë.
SHBA dhe Kina kërkojnë që Teherani të pranojë kushtet e marrëveshjes
Ndërsa Xi nuk komentoi publikisht për diskutimet mbi Iranin, Ministria e Jashtme kineze lëshoi një deklaratë. Në reagim, autoritetet kineze shprehën pakënaqësi për vazhdimin e luftës, duke e cilësuar atë si një konflikt që “nuk ka arsye të vazhdojë”. Në deklaratë u theksua se ky konflikt, i cili nuk duhej të kishte ndodhur kurrë, “nuk ka arsye të vazhdojë”.
Pjesë e kontekstit që lidhet me çështjen e Ngushticës së Hormuzit është edhe vendimi i Iranit. Irani e mbylli praktikisht Ngushticën e Hormuzit për shumicën e anijeve tregtare si përgjigje ndaj sulmeve amerikano-izraelite. Këto sulme nisën më 28 shkurt dhe, sipas të dhënave të përmendura, shkaktuan një ndërprerje të paprecedentë të furnizimeve globale me energji.
Ndërkohë, SHBA-ja i ndaloi sulmet ndaj Iranit në muajin e kaluar, por vendosi një bllokadë ndaj porteve iraniane. Nga ana e Teheranit, qëndrimi ka qenë i qartë: Irani deklaroi se nuk do ta rihapë ngushticën derisa Washingtoni të heqë bllokadën. Trump, nga ana e tij, ka paralajmëruar se mund të ndërmarrë sërish sulme ndaj Iranit nëse nuk arrihet një marrëveshje, duke i dhënë sinjal publikut se presioni diplomatik mund të pasojë edhe skenarë të tjerë nëse nuk ka progres.
Bisedimet në Pekin vijnë në një moment kur tensionet në rajon kanë ndikuar direkt në qarkullimin detar dhe në tregjet e energjisë. Edhe pse ende nuk janë publikuar marrëveshjet zyrtare nga samiti SHBA-Kinë, deklaratat e Trumpit vendosin theksin tek dy çështje kryesore: ndalimi i posedimit të armëve bërthamore nga Teherani dhe rihapja e Ngushticës së Hormuzit për transportin detar. Në sfond mbeten edhe përgjigjet e palëve: Kina e ka shprehur qëndrimin e saj kritik ndaj vazhdimit të luftës, ndërsa Irani kushtëzon rihapjen e ngushticës me heqjen e bllokadës nga SHBA-ja.
Botuar fillimisht në Koha.net