Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka reaguar ashpër ndaj propozimit të fundit të Iranit për paqe. Në një postim në rrjetin social “Truth Social”, ai e ka cilësuar këtë nismë si “totalisht i papranueshëm”, pasi ka lexuar përgjigjen e dërguar nga përfaqësuesit e Teheranit.
Trump shkruan se e ka parë vetëm tekstin e përgjigjes që ai e quan të ardhur nga “të ashtuquajtur ‘përfaqësues’ të Iranit”, duke theksuar se “nuk më pëlqen – totalisht i papranueshëm”. Reagimi i tij vjen në një moment kur tensionet mes SHBA-së dhe Iranit kanë qenë të larta dhe negociatat, në të njëjtën kohë, po përballen me disa pengesa të mëdha.
Irani e ka dërguar propozimin e fundit të dielën përmes ndërmjetësuesve të Pakistanit. Kjo nënkupton se diplomacia rajonale po luan rol në transmetimin e ofertës, në një periudhë kur SHBA-ja dhe Izraeli kanë nisur operacione ushtarake kundër Iranit.
Presidenti amerikan ka përsëritur gjithashtu kërcënimet lidhur me mundësinë e rifillimit të sulmeve në shkallë të plotë. Sipas paralajmërimeve të tij, bombardimet mund të kthehen nëse Irani nuk pranon një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe për kufizimin e programit të tij bërthamor. Ngushtica e Hormuzit është një rrugë strategjike ujore për rrjedhën globale të naftës dhe bllokimi i saj ka ndikuar në tregjet botërore që nga fillimi i luftës.
Pengesat kyçe: Ngushtica e Hormuzit dhe programi bërthamor
Në anën tjetër të skenës, SHBA-ja ka vendosur bllokadë ndaj porteve iraniane. Për të ushtruar presion, të premten SHBA-ja ka goditur dy cisterna iraniane të naftës, të cilat i ka cilësuar se po përpiqeshin të thyenin bllokadën. Këto veprime kanë rritur rrezikun e përplasjeve në ujërat e rajonit, ndërsa përfshirja detare po shndërrohet në një element kryesor të tensionit.
Irani ka reaguar me paralajmërime të përsëritura nga Marina e Gardës Revolucionare. Sipas njoftimit, çdo sulm ndaj cisternave iraniane ose ndaj anijeve tregtare do të trajtohet si “sulm i rëndë” ndaj një baze amerikane në rajon dhe ndaj anijeve “armike”. Ky qëndrim sinjalizon se Teherani po e konsideron mbrojtjen e transportit të naftës dhe të rrugëve detare si çështje të drejtpërdrejtë sigurie.
Një tjetër nyje problematike në negociata lidhet me fatin e uraniumit shumë të pasuruar të Iranit. Agjencia bërthamore e OKB-së ka bërë të ditur se Irani ka më shumë se 440 kilogramë uranium të pasuruar deri në 60% pastërti. Ky nivel konsiderohet shumë afër një “hapi teknik” drejt sasisë dhe shkallës së nevojshme për armë bërthamore. Pikërisht për këtë arsye, çështja e kontrollit, kufizimit dhe verifikimit të materialeve bërthamore mbetet një nga aspektet më të ndjeshme që mund të përcaktojë nëse mund të arrihet një marrëveshje.
Ndërkohë, tensionet e ditëve të fundit kanë nisur të shfaqen edhe në elementë të tjerë të skenarit më të gjerë. SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulme ndaj Iranit më 28 shkurt, ndërsa Irani u kundërpërgjigj duke goditur edhe shtetet fqinje. Në këtë klimë, reagimi i Trump ndaj ofertës së fundit të Iranit për paqe tregon se Uashingtoni po i jep prioritet kushteve që, sipas tij, lidhen me hapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe kufizimin e programit bërthamor.
Botuar fillimisht në Koha.net