Tri vaksina të reja kundër Ebolas po zhvillohen në skenë ndërkombëtare, ndërsa rritet frika për përhapjen e një lloji të rrallë të virusit që ka nisur të shënojë viktima. Sipas të dhënave të raportuara, shpërthimi ka shkaktuar vdekjen e afër 250 personave, ndërsa përpjekjet për të krijuar mbrojtje po intensifikohen përpara se situata të dalë jashtë kontrollit.
Nisma ndërkombëtare për Vaksinën kundër Sidas (IAVI) është një prej strukturave që po punon për një vaksinë. Organizata thekson se shpërthimi po kërcënon të bëhet më i rëndë dhe se “çdo ditë ka rëndësi”, duke iu referuar nevojës për reagim të shpejtë. Në këtë fazë, bashkë me aktorë të tjerë, IAVI po përgatit një program që synon një lloj specifik të Ebolas, në një kontekst kur të dhënat flasin për përhapje të shpejtë në zona me burime të kufizuara shëndetësore.
Tashmë ka më shumë se 1,000 raste të dyshuara në Republikën Demokratike të Kongos, ndërsa në Ugandën fqinje janë konfirmuar nëntë raste. Përveç shifrave, shqetësimi kryesor lidhet edhe me faktin se shpërthimi u zbulua vetëm pasi kishte kaluar tashmë në një zonë konflikti, ku gjurmimi epidemiologjik dhe kapacitetet mjekësore nuk kanë qenë në nivelin e duhur për ta identifikuar herët. Ky element rrit rrezikun që vala aktuale të ketë përmasa më të mëdha se shpërthimet e mëparshme.
Vaksinat duhet të zhvillohen për secilin lloj të veçantë të Ebolas. Janë gjashtë lloje gjithsej që njihen, por vetëm tre prej tyre dihet se kanë shkaktuar shpërthime. Ekziston një vaksinë e miratuar për llojin më të zakonshëm, Zaire; megjithatë, ky shpërthim raportohet se po shkaktohet nga një lloj tjetër i quajtur Bundibugyo, i cili ka qenë i pranishëm vetëm dy herë më parë dhe nuk ka vaksinë të miratuar.
Tre vaksina në zhvillim për Bundibugyo, mes alarmit për përhapje
IAVI po punon në një version të modifikuar të vaksinës kundër Ebolas së llojit Zaire, me qëllim që ta bëjë atë të përshtatshme për Bundibugyo. Vaksina eksperimentale është testuar te majmunët, ku ka treguar rezultate të shpejta: sipas të dhënave, ajo trajnoi sistemin imunitar dhe siguroi mbrojtje afër 100%. Feinberg, drejtues i IAVI-t, tha se provat e deritanishme e bëjnë atë “optimist për potencialin”, por paralajmëroi se aktualisht duhen rreth shtatë deri në nëntë muaj që vaksina të jetë gati për prova klinike. Sipas tij, ekipi po përpiqet t’i “përshpejtojë këto afate”.
Në paralel, Universiteti i Oksfordit dhe kompania farmaceutike Moderna po hulumtojnë gjithashtu vaksina kundër llojit Bundibugyo. Moderna ka njoftuar se po përdor teknologjinë e saj mRNA, një qasje që u përdor për zhvillimin e shpejtë të vaksinave gjatë pandemisë së Covid-19. Ky element synon të shkurtojë kohën e zhvillimit për një përgjigje ndaj një situate që po evoluon me ritëm të lartë, sidomos kur sistemi shëndetësor përballet me sfida të mëdha operacionale në terren.
Ndërkohë, shqetësimi për përmasat e mundshme të shpërthimit është ngritur edhe nga organizata humanitare mjekësore Médecins Sans Frontières (MSF). Ajo e ka cilësuar situatën “thellësisht alarmante” dhe ka theksuar se nuk ishin regjistruar kurrë më parë “kaq shumë raste” kaq shpejt. Në vlerësimin e përgjithshëm të bërë, rritet pritshmëria që shpërthimi të mund të përballet me sfida të ngjashme me ato të një vale të madhe në Afrikën Perëndimore në vitet 2014-16, ku raportohet se afërsisht 29,000 persona u infektuan dhe më shumë se 11,000 vdiqën. Duke qenë se tani ekziston rreziku i një skenari të tillë, zhvillimi i vaksinave dhe i masave të tjera kundërvepruese shihet si prioritet urgjent.
Botuar fillimisht në Koha.net