Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës (ASHAK) po pret ekspozitën e parë inauguruese të Ismet Jonuzit, me një koncept që titullohet “Transforma”. Ceremonia e hapjes vjen në një hapësirë që zakonisht lidhet me konferenca, raporte dhe veprimtari akademike, ndërsa kësaj radhe përfshihet edhe një vepër arti, duke e bërë prezencën e krijimtarisë artistike diçka deri më tash të pazakontë për institucionin më të lartë shkencor në vend.
Ekspozita, e cila shfaqet në ambientet e ASHAK-ut, përmbledh krijimet e fundit të artistit. Jonuzi nuk sjell një numër të madh veprash, por duke i parë si tërësi, ekspozita ndahet në tri pavijone. Për përzgjedhjen dhe kurimin e saj është angazhuar kuratori Fatmir Mustafa, i njohur edhe me emrin artistik Karllo, i cili ka bashkuar forma të ndryshme të krijimit—skulpturat, vizatimet dhe pikturat—që së bashku formojnë një narrativë të përbashkët.
Tri pavijonet nuk janë thjesht ndarje fizike të hapësirës, por mënyra për të kuptuar qasjen e artistit ndaj materialit dhe temës. “Transforma” sjell konceptet krijuese të Ismet Jonuzit dhe, sipas mënyrës së prezantimit në ekspozitë, provokon sidomos me raportin që krijon ndaj të kaluarës. Në hyrje të ASHAK-ut, posterit tradicional i bashkëngjitet një vepër arti, si një shenjë që institucioni po e hap veten edhe ndaj formateve të shprehjes që nuk lidhen vetëm me shkencën.
“Transforma” provokon me të kaluarën përmes formave të artit
Në sallën e konferencave të Akademisë, vizatimet i japin tonin hapësirës. Ato shfaqen si një grumbullim figurash që bashkojnë copëza të kaosit: numra, armë dhe rrënoja bashkohen në kompozime që i bëjnë vizatimet të duken si segmente të një tabloje më të madhe. Kjo mënyrë organizimi e elementeve e vendos shikuesin përballë një atmosfere tensioni, ku detajet nuk janë dekor, por pjesë e një rrëfimi vizual.
Në një drejtim tjetër të ekspozitës, pikturat vijnë si të kornizuara, por prapa këtij përjetimi qëndron një tjetër fakt: ato janë skulptura me armë. Përmes këtij ndërthurjeje, artisti e sfidon mënyrën se si shikuesi zakonisht i lexon format e artit dhe i kategorizon veprat. Në vend të pikturës si sipërfaqe e vetme, shikimi përballet me vepra tre-dimensionale, ku armët shndërrohen në elementë që bartin mesazh dhe kujtesë.
Rrëfimet që lidhen me luftën e fundit në Kosovë shfaqen në mënyrë simbolike përmes këtyre skulpturave. Edhe pse dimensionet e veprave janë të vogla, ato mbajnë simbolikë të madhe. Kjo është pjesë e qasjes së Jonuzit: intensiteti nuk vjen domosdoshmërisht nga madhësia, por nga ngarkesa emocionale dhe mënyra si elementet ndërtojnë kuptim. Kësisoj, veprat e ekspozuara shndërrohen në kujtesë të prekshme, por të përpunuar artistikisht.
Krijimtaria e Ismet Jonuzit, e cila po shënon pragun e dekadës së pestë të veprimtarisë së tij, prezantohet këtu me një përmbledhje të menduar. “Transforma” paraqitet si një skicë e krijimtarisë së artistit në vitet e fundit, duke e bërë ekspozitën një dritare për ta kuptuar rrugëtimin e tij dhe mënyrën si ai punon me figura, objekte dhe narrativë. Ekspozita inauguruese e vendosur në ASHAK mbetet një rast i veçantë për institucionin, jo vetëm për shkak të formatit artistik, por edhe për shkak të temës që e përcjell në mënyrë të vazhdueshme: përballja me të kaluarën dhe transformimi i saj në art.
Botuar fillimisht në Koha.net
