Si Serbia e re që drejtohet nga lidershipi i saj i sapozgjedhur do të trajtojë përgjegjësit e sulmit të armatosur në Banjska shihet si një test domethënës për marrëdhëniet e saj me Republikën e Kosovës. Ngjarja e rëndë ndodhi më 24 shtator 2023 dhe la pas pasoja të menjëhershme e të rënda, duke e kthyer çështjen e drejtësisë në një pikë që do të ndiqet nga afër.
Sulmi i armatosur në Banjska u udhëhoq nga Milan Radoiçiq. Gjatë ngjarjes, një oficer policie i Kosovës, Afrim Bunjaku, mbeti i vrarë. Vrasja e Afrim Bunjakut i dha peshë edhe më të madhe rastit dhe e vendosi drejtësinë si element qendror për mënyrën se si do të trajtohen ngjarje të tilla në të ardhmen, si në aspektin ligjor ashtu edhe në atë politik.
Çështja e përgjegjësisë dhe e ndjekjes së atyre që mendohet se qëndrojnë pas sulmit shihet edhe përtej dimensionit të brendshëm në Serbi. Për anëtarin e Parlamentit Evropian, Thijs Reuten, ky rast përbën një kontroll konkret mbi gatishmërinë e udhëheqjes së re serbe për të dhënë drejtësi dhe për të mbajtur përgjegjësit të llogaridhënës. Në këtë kuptim, reagimi institucional dhe hapat praktikë që do të ndërmerren lidhen drejtpërdrejt me besimin që krijohet te partnerët dhe tek komuniteti politik ndërkombëtar.
Reuten e lidh vlerësimin e tij me kohën e nevojshme për të parë se si do të organizohet puna e qeverisë së re. Ai tha se ende është herët për të bërë një vlerësim të plotë, pasi qeveria nuk kishte filluar ende punën. Kjo e bën çështjen të hapur, ndërsa pritshmëria mbetet që ndryshimet politike të përkthehen në një qasje më të qartë ndaj përgjegjësisë për ngjarjen e Banjsakës.
Në një intervistë të dhënë në një program në Kosovë, Thijs Reuten theksoi se shpreson që ndryshimet politike në Serbi të sjellin një qasje tjetër ndaj mënyrës se si trajtohen përgjegjësit për sulmin. Në thelb, diskutimi nuk qëndron vetëm te deklaratat, por te implementimi i mekanizmave që sjellin llogaridhënie. Për rastet që lidhen me sigurinë dhe me humbjen e jetës së një efektivi të policisë së Kosovës, pritet që autoritetet të ndërmarrin veprime të matshme dhe të ndjekshme.
Banjska është test për drejtësi dhe llogaridhënie nga Serbia
Sulmi i 24 shtatorit 2023 ka mbetur i lidhur ngushtë me çështjen e përgjegjësisë, sidomos për shkak të rolit që i atribuohet Milan Radoiçiqit në udhëheqjen e tij. Ndërkohë, vdekja e Afrim Bunjakut e bën këtë rast edhe më sensitiv, duke e bërë ndjekjen e procedurave ligjore dhe të hapave të mëtejshëm një çështje ku vëmendja nuk fiket. Në një kontekst ku marrëdhëniet Kosovë-Serbi kanë peshë të veçantë politike, mënyra se si trajtohet ky kapitull shihet si një shenjë e qartë se ku po shkojnë vendimet e reja.
Derisa Serbia po kalon në një periudhë me udhëheqje të re, perspektiva e Thijs Reuten përqendrohet te gatishmëria për t’i çuar rastet deri në fund dhe për të mos lejuar që përgjegjësia të mbetet në nivelin e debatit politik. Ai e konsideron Banjsakën si një test konkret për të parë nëse lidershipi i ri do të zgjedhë një trajtim më të vendosur të çështjes, duke mbajtur ata që kanë rol të mundshëm në ngjarje të caktuara përballë drejtësisë. Në këtë mënyrë, rasti i 24 shtatorit 2023 vazhdon të jetë një pikë referimi që do të shikohet nga afër nga aktorë të shumtë.
Ndërsa proceset për të cilat ende nuk ka nisur plotësisht puna e qeverisë së re do të zhvillohen, çështja mbetet e hapur: a do të ndryshojë qasja ndaj llogaridhënies dhe a do të shndërrohen pritshmëritë politike në hapa konkretë. Për aq kohë sa sulmi i Banjsakës mban emra dhe data të qarta, si dhe pasojë të drejtpërdrejtë me vdekjen e Afrim Bunjakut, vlerësimi për trajtimin e përgjegjësisë do të jetë i pashmangshëm.
Botuar fillimisht në Albeu