Parlamenti i Suedisë ka votuar për të ashpërsuar masat kundër të drejtave të emigrantëve, duke miratuar një paketë ligjesh që u japin autoriteteve kompetenca më të gjera për të hequr lejet e qëndrimit. Nisma bazohet në një kriter që ligji e përkufizon si “sjellje e mirë”, një formulim që, sipas kritikëve, mbetet i paqartë dhe lë hapësirë për interpretime.
Sipas legjislacionit të ri, autoritetet mund të rishikojnë statusin e personave që aplikojnë për leje qëndrimi, por masa do të ketë edhe efekt retroaktiv për shumë banorë që tashmë jetojnë në Suedi. Kjo do të thotë se ndryshimet nuk lidhen vetëm me të ardhmen, por mund të ndikojnë edhe në situatën e atyre që janë vendosur në vend duke u mbështetur në rregullat ekzistuese.
Ligjet e reja vijnë në prag të zgjedhjeve parlamentare të shtatorit. Në këtë moment, qeveria e qendrës së djathtë mbështetet në votat e partisë së ekstremit të djathtë “Demokratët e Suedisë”, ndërsa retorika e të djathtës radikale synon ta pozicionojë Suedinë si një nga vendet më armiqësore në Evropë për personat që nuk janë evropianë. Miratimi i projektligjit për “sjelljen e mirë” shihet edhe si një përpjekje për të forcuar politikat e migracionit para datës së votimit.
“Sjellja e mirë” bëhet kriter për heqjen e lejeve të qëndrimit
Një nga elementet kryesore të ligjit është detyrimi që shumica e punonjësve të sektorit publik të raportojnë persona që dyshohen se qëndrojnë në vend pa dokumente. Ky mekanizëm synon të rrisë kontrollin administrativ dhe të lehtësojë identifikimin e rasteve të dyshuara për qëndrim të parregullt.
Projektligji për “sjelljen e mirë” u votua të hënën vonë nga deputetët. Ai do të zbatohet për aplikantët e ardhshëm dhe aktualë për leje qëndrimi, ndërsa në praktikë, prek edhe një pjesë të konsiderueshme të popullsisë që tashmë është në Suedi. Në muajin mars, ministri suedez i Migracionit, Johan Forssell, kishte deklaruar kur propozoi projektligjin se “Kushdo që nuk përpiqet të bëjë gjënë e duhur nuk duhet të llogarisë se mund të qëndrojë këtu”.
Edhe pse ligji nuk specifikon qartë se cilat sjellje konsiderohen të papranueshme, qeveria ka përmendur më parë shembuj të mundshëm, si borxhet e papaguara, mospagesa e taksave, aktiviteti kriminal dhe lidhjet me organizata ekstremiste. Formulimet e tilla, në vlerësimet e kundërshtarëve, rrisin rrezikun që vlerësimi të jetë arbitrar dhe të krijojë pasoja të rënda për njerëz që mund të mos i parashikojnë qartë kriteret mbi të cilat do të gjykohet statusi i tyre.
Përgjegjësia për rishikimin e lejeve të qëndrimit i takon Agjencisë Suedeze të Migracionit. Vendimet e kësaj agjencie, megjithatë, mund të apelohen, çka nënkupton se ekziston një rrugë ligjore për kundërshtim të vendimeve. Pavarësisht kësaj, ligji është kritikuar ashpër nga opozita dhe nga organizatat për të drejtat e njeriut, të cilat e kanë cilësuar kriterin e “sjelljes së mirë” si të paqartë dhe me rrezik për shkelje të të drejtave.
Amnesty International ka paralajmëruar se kjo qasje mund të çojë në pasoja të rënda, ndërsa debati politik është intensifikuar në prag të zgjedhjeve të shtatorit. Ndërkohë, vota e parlamentit e ka çuar projektligjin në fazën e miratimit për zbatim, duke e vendosur Suedinë përpara një periudhe të re kontrolli administrativ ndaj statusit të lejeve të qëndrimit dhe trajtimit të personave që dyshohen për qëndrim pa dokumente.
Botuar fillimisht në Koha.net