Elisa Spiropali ka sjellë një mesazh për Shqipërinë, duke e lidhur rrugëtimin e vendit me kujtesën e protestave të viteve të hershme kur qytetarët e Tiranës shfaqnin qartë refuzimin ndaj regjimit diktatorial. Në rrëfimin e saj, ajo nis nga fëmijëria, kur në një ditë të caktuar zbuloi, përmes pëshpërimave të familjarëve dhe lëvizjeve të farefisit, se në Sheshin Skënderbej po ndodhte diçka që dukej e pamundur, por që më pas u vërtetua si realitet.
Spiropali thekson se asokohe, ajo që kishte ndodhur në shesh nuk ishte thjesht një lëvizje e çastit, por një protestë “spontane dhe e heshtur” e qytetarëve të Tiranës kundër regjimit diktatorial të asaj kohe. Në kujtesën e saj, ky episod shfaqet si një “herezi” që askujt nuk i lejohej ta shihte as në ëndërr. Pikërisht kjo e bën, sipas saj, fakt kokëfortë dhe të prekshëm: një veprim kolektiv që e sfidonte frikën dhe e tejkalonte atë që autoritetet e asaj periudhe e konsideronin të pamendueshme.
Kur reflekton mbi kuptimin e ngjarjes, Spiropali e paraqet protestën si simbol të fuqisë së qytetarëve për të dhënë shenjë refuzimi, edhe kur hapësirat publike kontrolloheshin rreptësisht dhe çdo shenjë kundërshtimi mund të paguhej me pasoja. Në këtë mënyrë, kujtimi i saj kthehet në një histori personale që shpjegon se si, edhe në rrethana të vështira, njerëzit gjenin mënyra për të treguar se nuk pajtoheshin me realitetin e imponuar.
Rotacioni nuk duhet të shihet si katastrofë; Shqipëria të ndërtojë shtet
Në vijim të argumentit, ajo nënvizon idenë se rotacioni në politikë e shoqëron Shqipërinë në një rrugëtim institucional dhe nuk duhet të interpretohet si diçka që bie mbi vendin si katastrofë. Sipas qasjes së saj, rotacioni është pjesë e proceseve normale politike, ndërsa rëndësi ka mënyra se si shteti funksionon, si garantohen parimet dhe si ndërtohet një qeverisje që nuk varet nga pretendime pronësie.
Spiropali shprehet edhe për qasjen ndaj fitores në politikë, duke e vendosur theksin te ideja se ajo nuk duhet trajtuar si “pronësi” e askujt. Në këtë logjikë, institucionet duhet të mbeten në shërbim të qytetarëve, ndërsa çdo ndryshim në pushtet të konsiderohet si mundësi për të çuar përpara punën publike dhe jo si justifikim për të vendosur kontroll mbi shtetin.
Rrëfimi, nga ana tjetër, e vendos këtë mesazh në vazhdimësi historike. Kujtimi i protestës spontane në Sheshin Skënderbej, e heshtur në forma, por e fortë në kuptim, shërben si figurë që lidh të kaluarën me sfidat e sotme: qytetarët që guxojnë të tregojnë një kufi, dhe politika që duhet të mësojë të veprojë pa e kthyer ndryshimin në dramë. Kështu, mesazhi për të ardhmen del si një thirrje për një Shqipëri që mëson nga rrugëtimi i saj dhe që ndërton shtet përmes përgjegjësisë.
Në fund të qëndrimit, Spiropali e përmbledh idenë me një orientim të qartë: Shqipëria të tregojë se di “të ndërtojë shtet”, duke e parë normalizimin politik si pjesë të procesit dhe jo si rrezik. Duke u kthyer te simbolika e protestës së qytetarëve të Tiranës, ajo e vendos mesazhin në thelb të një kulture qytetare që nuk pranon heshtje përballë padrejtësive. Në të njëjtën kohë, qasja e saj sjell edhe një ftesë për të kuptuar se fitorja dhe rotacioni janë faza të një sistemi, ku sundon interesi publik dhe ku institucionet duhet të mbeten të qëndrueshme.
Botuar fillimisht në Albeu
