Shkencëtarët po hetojnë një mënyrë për të aktivizuar aftësi të fshehura rigjeneruese te njerëzit. Ideja lidhet me kuptimin e mekanizmave biologjikë që te disa kafshë mundësojnë riparimin e indeve pas dëmtimeve, ndërsa te njerëzit procesi shpesh përfundon me formimin e plagëve që lënë mbresa. Përmes një studimi të ri, studiuesit po përpiqen të hapin rrugën për trajtime që mund ta ndihmojnë trupin të riparojë dëmtime serioze me më pak plagë dhe më shumë rigjenerim të indeve.
Informacioni për këtë zbulim vjen nga ScienceDaily dhe lidhet me një punim të kryer nga studiuesit e Texas A&M College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences. Studimi është publikuar në revistën shkencore Nature Communications. Sipas gjetjeve, gjitarët mund të kenë aftësi rigjeneruese që zakonisht mbeten të “fjetura”, ndërsa në kushte të caktuara mund të aktivizohen për riparim më efikas të strukturave të dëmtuara.
Ky kërkim nis nga një kontrast i njohur në biologji: salamandrat, për shembull, janë të afta të rigjenerojnë gjymtyrë të tëra. Në rastin e njerëzve, zakonisht shërimi ndodh duke krijuar inde mbresore, pra një formë riparimi që nuk i rikthen indet në mënyrë të plotë si para dëmtimit. Studiuesit e kanë trajtuar këtë si një pyetje të hershme: pse disa krijesa rigjenerojnë dhe disa të tjera, veçanërisht njerëzit, jo.
“Pse disa kafshë mund të rigjenerohen, ndërsa krijesa të tjerat, sidomos njerëzit, nuk munden, është një pyetje e madhe që është bërë që nga koha e Aristotelit. Kam kaluar gjithë karrierën time duke u përpjekur ta kuptoj këtë”, ka thënë doktori Ken Muneoka. Kontributi i tij dhe i ekipit synon të shpjegojë se çfarë dallon në nivelin qelizor dhe si mund të drejtohet procesi i riparimit drejt rigjenerimit të indeve të reja.
Aktivizimi i rrugëve qelizore mund të rrisë rigjenerimin
Një element kyç i studimit është identifikimi i qelizave që lidhen me formimin e plagëve dhe mundësia për t’i ridrejtuar ato. Sipas shpjegimit të ekipit, qelizat përgjegjëse për krijimin e indeve mbresore nuk janë domosdoshmërisht të destinuara vetëm për këtë rrugë. Ato mund të udhëhiqen që të shërbejnë në procesin e krijimit të indeve të reja. Muneoka e ka përmbledhur këtë ide si “dy rrugë” që mund të ndiqen nga e njëjta kategori qelizore: qelizat mund të shërojnë një plagë ose të krijojnë strukturat e nevojshme për rigjenerim.
Për të testuar këtë qasje, ekipi përdori një trajtim me dy hapa. Rezultatet treguan se ishte e mundur të arrihej rigjenerim i eshtrave, ligamenteve, tendinave dhe pjesëve të nyjave te kafshët laboratorike. Edhe pse indet e reja nuk ishin kopje perfekte të atyre origjinale, ato rikrijuan strukturat kryesore që ishin humbur si pasojë e dëmtimit. Muneoka ka theksuar se rigjenerimi i arritur përkon me pritshmëritë në atë nivel dëmtimi: “Strukturat janë aty, vetëm se jo në formë të përsosur”.
Në planin praktik, një nga zbulimet më të rëndësishme ishte se nuk ishte e nevojshme të shtoheshin qeliza staminale nga jashtë. Studiuesit theksojnë se qelizat staminale ekzistuese në trup nuk duhen domosdoshmërisht të merren e të rivendosen, por duhen kuptuar dhe “mësuar” si të sillen në mënyrën e dëshiruar. Në këtë mënyrë, qasja synon të shfrytëzojë aftësitë e vetë organizmit dhe të udhëzojë procesin drejt rigjenerimit, duke reduktuar formimin e plagëve.
Botuar fillimisht në Koha.net