Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Irani punojnë drejt negociatave për hapjen e përhershme të Ngushticës së Hormuzit dhe rikthimin e rrjedhës së naftës nga Lindja e Mesme, një faktor po del në pah në tregun global të energjisë: Kina. Pekini nuk përfshihet drejtpërdrejt në bisedimet, por po ndikon në mënyrën si reagojnë çmimet dhe si përballohet furnizimi kur shfaqen ndërprerje të mëdha.
Sipas CNN, Kina – konsumatori i dytë më i madh i naftës në botë – ka përdorur të gjitha mekanizmat në dispozicion për të ruajtur furnizimet edhe në një kohë kur lufta në Iran ka ndërprerë qasjen në më shumë se 11 milionë fuçi naftë në ditë. Përpjekja ka qenë të ulen importet, të përdoren rezervat strategjike dhe të rritet përdorimi i energjisë së pastër, në mënyrë që ndikimi i çmimeve të larta të mos shtrihet njësoj mbi tregun e brendshëm dhe të mos trondisë në të njëjtën masë ekonominë globale.
Para se konflikti të zgjatej më shumë se tre muaj, disa analistë parashikonin se çmimi i naftës mund të arrinte deri në 200 dollarë për fuçi. Megjithatë, megjithëse humbjet e vlerësuara të furnizimit kaluan një miliard fuçi, çmimet u ruajtën relativisht të qëndrueshme. Pikërisht në këtë pikë, shumë ekspertë e shohin rolin e Kinës si arsye kryesore për të frenuar presionin e çmimeve.
Disa analistë dhe ekspertë theksojnë se Kina veproi si një “amortizator” jo vetëm për rajonin, por edhe më gjerë. Daan Walter, nga organizata energjetike “Ember”, ka vlerësuar se Kina ka luajtur një rol kyç si një ‘amortizator’ për pjesën tjetër të Azisë dhe, rrjedhimisht, për të gjithë ekonominë botërore. Logjika është e qartë: kur një burim i madh furnizimi goditet, një prodhues më i madh i zëvendësimit ose një blerës i madh që organizon rezervat mund të ulë efektin “tronditës” në treg.
“Dora e padukshme” e Kinës që mban nën kontroll çmimin e naftës
Një shembull konkret i dinamikës së tregut shfaqet në javët e fundit. Të hënën, çmimi i naftës Brent ra nën 78 dollarë për fuçi, si rezultat i pritjeve se Ngushtica e Hormuzit – përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës së tregtuar në botë – mund të rihapet së shpejti për tregtinë normale. Për krahasim, para nisjes së konfliktit SHBA-Izrael-Iran, nafta Brent tregtohej nën 70 dollarë për fuçi, ndërsa në fillim të majit kishte arritur deri në 114 dollarë.
Po ashtu, analistët kanë nxjerrë paralele historike për të shpjeguar pse këtë herë nuk u përsërit i njëjti skenar çmimesh dramatike. Ata përmendin raportet se embargoja arabe e vitit 1973 solli një rënie prej 7 për qind të furnizimit global dhe, në këmbim, rriti çmimin e naftës me 134 për qind. Në të kundërt, sipas tyre, lufta aktuale në Iran kërcënoi rreth 14 për qind të furnizimit global, por çmimet nuk u rritën në të njëjtën masë. Në këtë vlerësim, Kina del si forca që po ribalancon tregun global.
Ekspertët e përmbledhin këtë me një formulë të qartë: Kina është “dora e padukshme” që po ribalancon tregun global. Vendi ka arritur të ulë importet e naftës me rreth 3 milionë fuçi në ditë – një sasi që është pothuajse e barabartë me të gjithë konsumin ditor të Japonisë. Kjo ulje nuk nënkupton domosdoshmërisht mungesë, por një strategji për të menaxhuar furnizimin pa i lënë çmimet të përshkallëzohen.
Çfarë e bën të mundur këtë? Sipas analizës së përmendur, Kina ka grumbulluar rezerva të mëdha duke blerë naftë të lirë nga Rusia dhe Irani, të cilat ishin nën sanksione. Aktualisht, vendi disponon mbi një miliard fuçi në rezervat strategjike dhe komerciale. Kombinimi i rezervave me uljen e importeve dhe ritmeve të rritura të përdorimit të energjisë së pastër ndihmon që goditja e furnizimit të mos përkthehet automatikisht në shpërthim çmimesh, duke e bërë efektin e ndërprerjes më të “zbutur” për tregun botëror.
Botuar fillimisht në Koha.net