Shqipëria po i afrohet një kuadri të parë ligjor për inteligjencën artificiale. Projektligji që po përgatitet parashikon rregulla të qarta për përdorimin e teknologjive inteligjente, duke nisur nga klasifikimi i sistemeve sipas nivelit të rrezikut, deri te detyrimet për kompanitë që i ofrojnë apo i përdorin këto sisteme. Në fokus të draftit është krijimi i një mënyre më të rregullt për testimin dhe përdorimin e IA-së, si dhe vendosja e standardeve që të rrisin sigurinë dhe transparencën.
Në relacionin e projektligjit thuhet se mungesa e një kuadri të dedikuar ligjor për IA-në sjell pasiguri juridike për operatorët ekonomikë dhe institucionet publike. Po ashtu, theksohet se pa standarde të përcaktuara për sigurinë dhe transparencën e sistemeve të inteligjencës artificiale, rrezikohet cenimi i të drejtave themelore dhe i të dhënave personale. Për këtë arsye, drafti synon të plotësojë boshllëkun rregullator dhe të vendosë rregulla që i japin drejtim tregut.
Një element i rëndësishëm i projektligjit është klasifikimi i sistemeve të IA-së sipas nivelit të rrezikut. Përveç kësaj, drafti parashikon detyrime konkrete për ofruesit dhe përdoruesit e sistemeve, sidomos kur bëhet fjalë për ndikime më të ndjeshme. Në të njëjtën linjë, parashikohet edhe krijimi i ambienteve testuese për inovacionin teknologjik, me qëllim që zhvilluesit dhe kompanitë të mund të verifikojnë funksionimin e zgjidhjeve, brenda një kuadri më të kontrolluar.
“Efektet e pritshme të projektligjit janë rritja e sigurisë juridike dhe teknike në përdorimin e IA-së, mbrojtja më efektive e qytetarëve dhe konsumatorëve; harmonizimi me standardet e Bashkimit Evropian; nxitja e inovacionit dhe investimeve në teknologji”, thuhet në deklaratën e AKSHI.
Projektligji vendos rregulla sipas rrezikut dhe detyrime për kompanitë
Drafti parashikon edhe kalime të rregullta për sistemet që ekzistojnë tashmë në treg. Sipas propozimit, sistemet e inteligjencës artificiale që janë hedhur në treg ose janë vënë në shërbim përpara hyrjes në fuqi të ligjit mund të vazhdojnë të përdoren, me kusht që të përputhen me kërkesat e projektligjit brenda një periudhe tranzitore prej 24 muajsh. Kjo nënkupton se operatorët nuk detyrohen menjëherë të ndërpresin zgjidhjet e tyre, por u kërkohet të përshtatin mënyrën e përdorimit dhe përputhjen me standardet brenda afatit të përcaktuar.
Ndërkohë, një afat më i shpejtë vendoset për sistemet me rrezik të lartë. Brenda 12 muajve, ofruesit dhe përdoruesit e sistemeve të inteligjencës artificiale me rrezik të lartë duhet të përshtatin sistemet e tyre me kërkesat e ligjit. Ky dallim i afateve tregon se projektligji i jep përparësi menaxhimit të rasteve më të ndjeshme, aty ku ndikimi potencial mund të jetë më i madh për sigurinë, të dhënat dhe të drejtat e individëve.
Projektligji shoqërohet edhe me masa ndëshkuese për shkeljet. Sipas draftit, gjobat do të aplikohen për shkelësit e ligjit nga 3% e xhiros vjetore deri në 150 mln lekë (150 mijë euro). Autoriteti koordinues zbatues, sipas njoftimit, do të jetë AKSHI. Në këtë mënyrë, synohet që zbatimi i rregullave të jetë i organizuar dhe i lidhur drejtpërdrejt me monitorimin e përputhshmërisë, ndërsa qëllimi kryesor mbetet përafrimi me rregullat e Bashkimit Evropian dhe krijimi i një sistemi më të besueshëm për përdorimin e inteligjencës artificiale.
Botuar fillimisht në Telegrafi