Tërmetet, përmbytjet dhe fatkeqësitë e tjera natyrore janë fenomene që nuk mund të parandalohen plotësisht. Lëkundjet sizmike do të ndodhin, reshjet dhe përmbytjet nuk mund të ndalen me mjete të thjeshta, por pasojat që ato shkaktojnë mund të kufizohen. Pikërisht në këtë pikë po vendoset fokus i ri në Shqipëri: ndërtimi i më shumë reziliencës, që vendi të përballojë më mirë krizat dhe të rimëkëmbet sa më shpejt.
Në diskutimet për këtë çështje vihet re një logjikë e qartë: ndërsa natyra nuk ndalet, mënyra se si ndërtohet dhe si menaxhohet situata mund të ulë rrezikun e dëmeve. Formula thelbësore është e njëjtë për të gjitha rastet e fatkeqësive natyrore—objektet dhe sistemet duhet të jenë më të sigurta, ndërsa organizimi i institucioneve dhe përgatitja e qytetarëve duhet të jenë më të mirë. Në këtë drejtim, Shqipëria po kërkon të marrë mësime nga përvoja e Japonisë, sidomos në infrastrukturë, administrim dhe edukimin e popullsisë.
“Nuk mund ta ndalojmë një tërmet të ndodhë, por mund të ndikojmë shumë në pasojat e tij. Kjonis që nga mënyra se si ndërtojmë, respektimi i standardeve sizmike dhe njohja e zonave me rrezik më të lartë. Pra, parandalimi në këtë rast nuk është të ndalosh natyrën, por të jesh i përgatitur për të”, tha Edmond Dushi, Përgjegjës i Departamenti i Sizmiologjisë, IGJEO.
Rreziku s’ndalet, por pasojat mund të kufizohen
Një element tjetër që po merret në konsideratë është ndikimi i ndryshimeve klimatike. Ndërsa sot rreziqet natyrore shpesh shoqërohen nga ndryshime klimatike dhe sjellin rrezik të shtuar në periudha të caktuara, qasja e reziliencës shihet si mënyrë për të dalë nga krizat dhe për t’u rikthyer në normalitet. Përvoja japoneze është e lidhur me investime të vazhdueshme për qëndrueshmërinë: vendi aziatik e ka parë prej kohësh reziliencën si pjesë të domosdoshme të zhvillimit, jo si një shpenzim të panevojshëm.
“Japonia e ka kuptuar prej kohësh që investimi në reziliencë nuk është një kosto, por një domosdoshmëri. Ata kanë ndërtuar një kulturë të tërë përgatitjeje, nga teknologjia dhe infrastruktura deri te edukimi i qytetarëve. Ky është një model nga i cili Shqipëria mund të marrë shumë elementë të vlefshëm”, u shpreh Sajmir Hoxha, Kryetari i shoqatës JICA Alumni.
Përveç aspektit fizik—ndërtimit, standardeve dhe kapaciteteve—një tjetër mësim vjen nga mënyra se si vendi organizon reagimin në situata emergjente. Menaxhimi administrativ, disiplinë dhe përgjegjshmëri shihen si pjesë e pandarë e përgjigjes ndaj fatkeqësive. Në këtë kuadër, theksohet se një shtet funksional matet edhe nga aftësia për të reaguar shpejt kur situata bëhet e vështirë. Përgjegjësitë duhet të jenë të qarta, institucionet duhet të dinë rolin e tyre dhe vendimmarrja nuk duhet të vonohet.
“Një shtet funksional matet edhe me mënyrën se si reagon në situata të vështira. Përgjegjësitë duhet të jenë të qarta, institucionet të dinë rolin e tyre dhe vendimmarrja të mos vonohet. Kjo kërkon jo vetëm rregulla, por edhe një administratë që funksionon me standarde dhe përgjegjshmëri”, theksoi Marcela Kërëku, drejtoria e Integritetit, DAP.
Japonia shihet si vend që ndodhet në pararojë përsa i përket përgatitjes ndaj ndryshimeve të ardhshme. Për Shqipërinë, e cila vazhdon proceset e zhvillimit, kjo përvojë mund të shërbejë si udhërrëfyes për përmirësime konkrete në infrastrukturë, në organizimin institucional dhe në edukimin e qytetarëve. Ideja e përgjithshme është e njëjtë: të forcohet aftësia e vendit për t’u përballur me krizën dhe për t’u rimëkëmbur prej saj, duke e bërë reziliencën pjesë të punës së përditshme.
Botuar fillimisht në Telegrafi