Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, dhe ministrja e tij, Snezhana Paunoviq, kanë bërë deklarata që kanë nxitur reagime të forta në rajon. Vuçiqi ka pretenduar se Kosova është pjesë e Serbisë, ndërsa Paunoviq ka folur për spastrimin etnik të Kosovës. Këto qëndrime janë dënuar ashpër nga ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, i cili i ka shprehur qartë pozicionin e Tiranës gjatë një konference të zhvilluar nga kryeqyteti shqiptar.
Gjatë fjalës së tij, Hoxha u ndal te domosdoshmëria e dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ai theksoi se ky proces nuk mund të ndërtohet mbi mohim faktesh, revizionizëm historik apo mbi lartësimin e figurave të lidhura me krime lufte. Sipas qëndrimit të shprehur në konferencë, retorikat nacionaliste dhe deklaratat që janë të papranueshme nuk duhet të shërbejnë si bazë për marrëdhëniet ndërmjet vendeve në rajon, veçanërisht kur ato relativizojnë ose justifikojnë krime lufte dhe politika të dënuara nga drejtësia ndërkombëtare dhe nga ndërgjegjja njerëzore.
Ministri i Jashtëm shqiptar u fokusua gjithashtu te mënyra si po interpretohen dhe po komentohen angazhime konkrete rajonale. Ai i është përgjigjur drejtpërdrejt deklaratave të Vuçiqit lidhur me një marrëveshje ushtarake mes Tiranës, Zagrebit dhe Prishtinës, duke vënë në dukje se çfarëdo angazhimi i yni nuk duhet të kthehet në shqetësim për të tjerët dhe as të përdoret si pretekst në rajon apo jashtë tij.
Hoxha tha se çdo koordinim dypalësh, tripalësh apo edhe më i gjerë, nuk duhet të shfrytëzohet për të justifikuar militarizimin e vendit dhe të shoqërisë. Në të njëjtën linjë, ai e cilësoi të papranueshme përpjekjen për t’i “fryrë zjarreve” të rrezikshme të luftërave, si dhe për të ringjallur thirrjet arkaike për fitore apo përkatësi territoriale. Ai theksoi se nisma të tilla nuk mund të krijojnë një skenar që kthen rajonin prapa, as të ndikojnë në pengimin e proceseve të pajtimit dhe bashkëpunimit mes palëve.
Dialogu Kosovë-Serbi s’mund të mbështetet te retorikat nacionaliste
Në këtë kontekst, Hoxha vuri theksin se përpjekjet për të ringjallur ndasitë e së kaluarës dhe për të ushqyer tensione nuk kanë fuqi ta tërheqin rajonin zvarrë. Sipas tij, këto qasje nuk duhet të cenojnë rrugën drejt së ardhmes së përbashkët evropiane. Fjalët e ministrit të Jashtëm shqiptar e lidhën nevojën për pajtim dhe bashkëpunim me refuzimin e retorikave që e mbajnë rajonin në ciklin e akuzave, pretendimeve dhe tensioneve, duke e bërë të pamundur ndërtimin e një dialogu të qëndrueshëm.
Marrëveshja trepalëshe, të cilën Serbia e ka kritikuar dhe sulmuar, u komentua edhe nga ministri i Jashtëm kroat, Gordan Grliq-Radman. Ai foli për thellim të bashkëpunimit rajonal, si dhe për intensifikim të lidhjeve mes dy vendeve mike, duke e vendosur këtë qasje në një kornizë bashkëpunimi ndërfqinjësor dhe jo në logjikën e konfrontimit. Reagimet e Tiranës dhe Zagrebit, në këtë mënyrë, u shfaqën si pjesë e një debati më të gjerë diplomatik për mënyrën se si duhet të ecë rajoni.
Konferenca nga Tirana, ku Hoxha foli me homologun kroat, i shtoi tonet qartësisë së pozicionit të Shqipërisë ndaj deklaratave të presidentit serb dhe vendimeve e narrativave të lidhura me to. Në qendër të mesazhit ishte ideja se dialogu Kosovë-Serbi nuk mund të ndërtohet mbi revizionizëm historik, mohime faktesh dhe lartësim kriminelësh të luftës, por vetëm përmes qasjeve që i qëndrojnë arsyes, paqes dhe standardeve ndërkombëtare. Në të njëjtën kohë, ministri i Jashtëm shqiptar e vendosi marrëveshjen ushtarake trepalëshe në kuadrin e angazhimeve që nuk duhet të keqinterpretohen për të nxitur tensione apo për të shtyrë rajonin drejt logjikave të së kaluarës.
Botuar fillimisht në Koha.net