Me përjashtim të Malit të Zi, në horizont nuk shihet ndonjë vend tjetër i rajonit që po i afrohet shpejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Shqipëria pritet të shënojë një hap të rëndësishëm në rrugën e saj, me nisjen e mbylljes së kapitujve. Por, edhe pse ky moment përbën sinjal pozitiv, distanca deri te anëtarësimi eventual mbetet ende e gjatë.
Ndryshe nga ky dinamizëm që po shënon Shqipëria, Kosova vazhdon të ketë një kurs të ngurtë. Çfarëdo që thuhet për të ashtuquajturën “perspektivë evropiane”, realiteti është se rruga e saj drejt BE-së është e mbyllur. Nuk ka shenja se bllokimi në Këshillin e BE-së, i lidhur me vendet që nuk e kanë njohur Kosovën, do të zhbllokohet së shpejti. Në historikun e procesit të zgjerimit të BE-së, nuk është parë një situatë ku kandidatët të jenë kaq të ndryshëm në rrugëtimin e tyre dhe ky fakt e bën edhe më të rëndësishëm të trajtohen me kujdes pretendimet për afate.
Gjatë kësaj periudhe, në Bruksel pritet që të flitet për progres. Më 14 korrik, aty do të pohohet se është bërë një hap i madh në procesin e zgjerimit. Madje, ky moment do të kualifikohet edhe me një emërtim që e lidh me idenë e një dite të veçantë: “super e marta”. Termi synon të aludojë në një të martë pranvere në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, kur bëhet votimi për nominacionet e kandidatëve për president në disa shtete.
Po të martën, më 14 korrik, në Bruksel do të zhvillohen gjithsej katër konferenca ndërqeveritare mes BE-së dhe katër vendeve kandidate. Dy prej tyre, Malit të Zi dhe Shqipërisë, do t’u takojë mbyllja e kapitujve. Ndërsa me dy kandidatë të tjerë, Ukrainën dhe Moldavinë, do të hapen disa kapituj. Rrjedhimisht, në nivel formal procesi vazhdon dhe BE-ja tenton ta komunikojë atë si ecje të qëndrueshme përpara, pikërisht në një moment që lidhet edhe me narrativën e luftës dhe paqes në Evropë.
“Super e marta”: hapje dhe mbyllje kapitujsh, por jo për të gjithë
Edhe pse procesi i zgjerimit paraqitet si prioritet dhe lidhet me stabilitetin dhe të ardhmen e kontinentit, një ditë si kjo nuk mjafton për ta kthyer automatikisht në “historike” të vërtetë apo në prova se gjithçka po ecën me ritëm të shpejtë në drejtimin e anëtarësimit për secilin kandidat. Për arsyen se në një proces të tillë vlerësohet edhe ajo që nuk ndodh—jo vetëm ajo që ndodh në axhendë. Në këtë kuadër, mungesat dhe bllokimet politike ndikojnë realisht në ecurinë e disa vendeve, duke krijuar diferenca mes kandidatëve që janë të vështira për t’u injoruar.
Nëse kjo ditë do të trajtohej vetëm si rezultat i konferencave dhe veprimeve të planifikuara, do të dukej sikur gjithçka po shkon sipas një rruge të unifikuar për të gjithë. Por realiteti është se nuk zhvillohet konferencë ndërqeveritare dhe nuk hapen kapituj me Serbinë, e cila mbetet e mbërthyer në një situatë të ndërlikuar. Në të njëjtën kohë, Kosova nuk ka lëvizje drejt hapjes së mekanizmave që do ta afronin me BE-në, për shkak të bllokimit në Këshillin e BE-së. Kjo është arsyeja pse edhe çdo pohim për data anëtarësimi duhet të merret me rezerva të mëdha, sidomos kur procesi i zgjerimit nuk shfaq të njëjtën shpejtësi për të gjithë.
Përfundimisht, dita e 14 korrikut në Bruksel do të shërbejë si një sinjal se BE-ja po vijon procedurat me Malin e Zi, Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë—me mbyllje dhe hapje kapitujsh sipas planit. Por paralelisht, ajo nuk e zhbllokon realitetin për vendet që mbeten të ndaluara në faza të ndryshme. Prandaj, ndërsa Shqipëria shënon një hap të ri drejt procesit, Kosova vijon të mbetet e bllokuar, dhe diferenca në rrugëtimin e kandidatëve mbetet një nga elementet përcaktuese të gjithë periudhës.
Botuar fillimisht në Koha.net