SHBA-ja ka nisur dhe po zhvillon negociata të rregullta me Danimarkën për të zgjeruar praninë e saj ushtarake në Grenlandë, ndërsa bisedimet mes dy vendeve thuhet se kanë bërë përparim në muajt e fundit. Tema ka fituar vëmendje të madhe edhe për shkak të tensioneve politike që lidhen me deklaratat e fundit të presidentit Donald Trump për ishullin.
Sipas shumë zyrtarëve të njohur me diskutimet, SHBA-ja po kërkon të hapë tri baza të reja në jug të territorit të Grenlandës. Ky rajon është pjesë e asaj që përshkruhet si zonë gjysmë-autonome e Danimarkës, ndërsa negociatat synojnë të sqarojnë si do të funksionojë kjo prani e re ushtarake në praktikë dhe në kuadër ligjor e diplomatik.
Paralelisht me synimet për baza shtesë, administrata amerikane po përpiqet të zgjidhë edhe një krizë diplomatike të nxitur nga Trump, pasi ai kërcënoi se do të pushtonte Grenlandën me forcë. Kjo deklaratë ngriti reagime të forta ndërkombëtare dhe e vendosi çështjen e marrëdhënieve mes Uashingtonit dhe Kopenhagenit në qendër të skenës diplomatike.
Në janar, presidenti Trump deklaroi se SHBA-ja duhet ta zotërojë Grenlandën. Argumenti i tij ishte se kjo do të shërbente për të parandaluar Rusinë ose Kinën që ta marrin atë. Ai tha se kjo gjë mund të ndodhë “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë”, duke e bërë më të mprehtë debatin politik rreth mënyrës se si do të ndryshonte raporti i fuqive në Arktik.
Ndërkohë, Shtëpia e Bardhë ka konfirmuar se administrata është e angazhuar në bisedime të nivelit të lartë me Grenlandën dhe Danimarkën. Megjithatë, ajo nuk ka pranuar të komentojë publikisht mbi detajet e negociatave. Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë, i cituar për BBC-në, ka thënë se administrata është “shumë optimiste” se bisedimet po shkojnë në drejtimin e duhur.
Negociatat synojnë baza të reja për mbikëqyrje në Atlantikun verior
Danimarka, nga ana e saj, ka shfaqur më herët gatishmërinë për të diskutuar baza shtesë ushtarake amerikane në ishull. Ministria e saj e Punëve të Jashtme ka konfirmuar gjithashtu se po zhvillohen bisedime me SHBA-në. Një zëdhënës i MPJ-së ka deklaruar se “ekziston një rrugë diplomatike në vazhdim me Shtetet e Bashkuara” dhe se ministria nuk do të hyjë në detaje të tjera në këtë fazë.
Ndërsa negociatat vazhdojnë, zyrtarët amerikanë kanë propozuar një marrëveshje sipas së cilës tri bazat e reja ushtarake do të përcaktohen zyrtarisht si territor sovran i SHBA-së. Kjo ide është përmendur nga një burim me njohuri mbi negociatat. Në planin e përshkruar, bazat do të vendosen në Grenlandën jugore dhe do të fokusohen kryesisht në mbikëqyrjen e aktivitetit të mundshëm detar rus dhe kinez në një zonë të Atlantikut verior midis Grenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Zona ku synohet përqendrimi është identifikuar si Boshllëku GIUK. Ky hapësirë ndërmjet Grenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar është konsideruar prej kohësh si një pikë kyçe për monitorimin detar dhe për çështje të sigurisë në hapësirat veriore. Sipas zyrtarëve që kanë folur për BBC-në, ngritja e bazave të reja lidhet drejtpërdrejt me nevojën për vëzhgim dhe reagim ndaj aktiviteteve që SHBA-ja i sheh si të mundshme nga aktorë si Rusia dhe Kina.
Për momentin, detajet për mënyrën se si do të finalizohet marrëveshja, si dhe hapat konkretë për hapjen e bazave, mbeten të paqartësuara në komunikimet zyrtare publike. Ndërkohë, konfirmimet nga Shtëpia e Bardhë dhe deklarimet e Danimarkës tregojnë se bisedimet janë duke u zhvilluar dhe se palët po përpiqen të gjejnë një formulë që të ulë tensionet diplomatike, duke ruajtur objektivat e sigurisë që SHBA-ja i lidh me praninë e saj në Grenlandë.
Botuar fillimisht në Koha.net