SHBA-ja dhe Irani zhvilluan bisedime pas një kërcënimi publik të presidentit amerikan Donald Trump, i cili u shpreh se mund ta “asgjësonte” Republikën Islamike nëse konflikti mbetej i pazgjidhur. Takimet u organizuan me ndërmjetësimin e Katarit dhe vijnë pas një periudhe të tensionuar diplomatike, ndërkohë që palët janë përfshirë në një spirale përshkallëzimesh në rajon.
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, u takua në selinë e OKB-së me Steve Witkoff, të dërguarin e presidentit Trump. Takimi u zhvillua në të njëjtën ditë kur lideri amerikan bëri deklaratën e tij të ashpër. Në këtë fazë, nuk është raportuar për ndonjë përparim thelbësor nga bisedimet që u organizuan nga Katari, të cilat u cilësuan si të parat pas dështimit të armëpushimit të qershorit.
Steve Witkoff tha se kishte përfunduar një rund diskutimesh, për të cilat tha se shpreson të rezultojnë “konstruktive” dhe “premtuese”. Nga ana e tij, Irani ka përsëritur qëndrimin e njohur: kërkon që SHBA-ja t’u japë fund “akteve të agresionit”. Kjo ishte pjesë qendrore e komunikimit të palës iraniane gjatë takimeve.
Konflikti mes palëve u përshkallëzua në shkurt. Më 28 shkurt, SHBA-ja dhe Izraeli kryen sulme ajrore ndaj Iranit. Irani iu përgjigj me sulme kundër Izraelit, si dhe kundër bazave amerikane në Gjirin Persik dhe te aleatët arabë të SHBA-së në rajon. Në të njëjtën kohë, Irani ndërmorri edhe veprime që lidhen me bllokimin e Ngushticës së Hormuzit, një nga pikat kyçe për qarkullimin e energjisë.
Ngushtica e Hormuzit luan rol të drejtpërdrejtë në ekonominë globale: rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalonte nëpërmjet saj para luftës. Mbyllja e kësaj rruge ka sjellë luhatje të mëdha të çmimeve, duke rritur pasigurinë si për tregjet ashtu edhe për politikëbërjen. Për më tepër, tensionet kanë shtuar presion mbi Trumpin që të gjejë një rrugë për t’i dhënë fund konfliktit, sidomos ndërsa SHBA-ja po shkon drejt zgjedhjeve për Kongresin në nëntor.
Bisedimet pas kërcënimit: si po synohet ulja e tensioneve
Në këtë kontekst, Trumpi ka vijuar të japë sinjale të forta në skenën ndërkombëtare. Gjatë fjalimit të tij në takimin vjetor të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Neë York, të martën, presidenti amerikan e hapi fjalën duke theksuar arritjet e administratës së tij në ekonomi, imigracion, çështjet e kufirit dhe luftën kundër krimit të dhunshëm. Sipas përshkrimit të skenës, këto komente dukej se ishin më të drejtuara nga votuesit amerikanë për zgjedhjet e ndërmjetme sesa nga diplomatët në sallë.
Pjesën më të madhe të fjalimit Trumpi e shfrytëzoi për të justifikuar luftën me Iranin. Ai u vendos në kundërshtim të hapur me deklaratat e mëparshme të Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres, i cili paralajmëroi se përçarjet globale po thelloheshin dhe nënvizoi “ndërvarësinë” mes popujve të botës. Në argumentimin e tij, Trumpi tha se konflikti e kishte penguar Teheranin të siguronte armë bërthamore. Ai po ashtu theksoi vlerën e asaj që e përshkroi si “paqe përmes forcës”, pra një qasje me ultimatume dhe jo me marrëveshje apo kompromise.
Presidenti amerikan ngriti disa pyetje që e lidhën direkt qëndrimin e tij me mënyrën si po menaxhohet kriza. Ai pyeti nëse do të arrihet një marrëveshje me Iranin që i lejon ata të rindërtojnë dhe të krijojnë një vend “shumë më të madh e më të fuqishëm” se ç’ka qenë ndonjëherë më parë. Po ashtu, ai shtroi alternativën tjetër, duke thënë se në vend të kësaj mund ta “asgjësonte” Republikën Islamike shpejt, pa u dhënë atyre mundësinë “të vrasin e të shkatërrojnë njerëz dhe vende të tjera”. Deklaratat u shoqëruan me një ton të ashpër retorik, në një kohë kur bisedimet mes SHBA-së dhe Iranit sapo kishin rifilluar me ndërmjetësimin e Katarit.
Botuar fillimisht në Koha.net