Dhuna mes fëmijëve dhe të rinjve po shfaqet gjithnjë e më shpesh, ndërsa për një pjesë të madhe të rasteve ende nuk ka përfundim nga autoritetet përgjegjëse. Në terren po bëhen gjithnjë e më të zakonshme përballjet fizike, kërcënimet, përdorimi i sendeve të mprehta, bullizmi verbal, si dhe përhapja e incidenteve përmes regjistrimit dhe shpërndarjes në rrjetet sociale.
Ky realitet shqetësues ka bërë që edukatori i njohur, Satki Ismaili—i cili i ka kushtuar jetën arsimit—të flasë hapur për shkaqet që, sipas tij, qëndrojnë pas kësaj rritjeje. Ismaili thekson se përgjegjësia nuk duhet t’u lihet fëmijëve, sepse fëmijët, në vlerësimin e tij, janë viktima të neglizhencës si nga familja, ashtu edhe nga institucionet. Në qendër të shqetësimit të tij është ideja se edukimi dhe shëndeti mendor i fëmijëve duhet të vendosen mbi çdo prioritet tjetër, kur flitet për parandalimin e dhunës.
Ismaili e sheh situatën si rezultat të një zinxhiri faktorësh, jo si një problem që lind spontanisht. “Zakonisht, kjo situatë që është krijuar është pasojë si e neglizhencës institucionale, ashtu edhe e neglizhencës familjare”, thotë ai. Më tej, ai nënvizon se fëmijët nuk duhet të fajësohen për atë që po ndodh, pasi realisht janë duke u përballur me rrethana që u vendosen përreth: nga marrëdhëniet në familje, te mjedisi shkollor dhe te institucione të tjera që kanë rol në shoqëri.
Në këndvështrimin e tij, arsyeja pse dhuna po shfaqet më shumë lidhet me mungesën e zbatimit praktik të masave që synojnë të përmirësojnë situatën. Ismaili shprehet se dokumentet dhe reformimet shpesh trajtohen në letër, ndërsa veprimi real nuk ndodh. Sipas tij, sistemi i arsimit tenton të sjellë ndryshime në atë që shkruhet në dokumentacion, por çështjet nuk realizohen në mënyrë të plotë në terren. Kjo bën që fëmijët të mos marrin mbështetjen e duhur në momente kyçe, kur kërkohet parandalim i hershëm dhe ndërhyrje konkrete.
Parandalimi i dhunës nis që herët dhe duhet të jetë prioritet
Edukatori i dalë në pension e lidh parandalimin me veprimet që duhet të nisin që në fëmijërinë e hershme. Ai nënvizon se nevojiten aktivitete të drejtuara, ku të vendosen në fokus tema që lidhen me parandalimin e dhunës. Po ashtu, sipas tij, duhen realizuar programe të ndryshme që ndikojnë direkt në aspekte që prekin shëndetin psikologjik, atë mendor dhe shëndetin fizik të fëmijëve.
Në këtë linjë, Ismaili e vendos parandalimin e dhunës dhe kujdesin ndaj mirëqenies së fëmijëve si prioritet që shkon përtej logjikës së thjeshtë “të merret me shkollën”. Ai thotë se këto çështje janë aq të rëndësishme sa, në mënyrën e tij të të folurit, mund të krahasohen edhe me prioritetin që i jepet vetë edukimit formal. “Fëmijëria dhe rritja” për të është pjesë themelore e jetës së sotme, sepse një qasje e shëndetshme në zhvillim ndihmon të kufizohet zinxhiri i dhunës dhe të ulet rreziku i përfshirjes së fëmijëve në konflikte.
Ismaili e sheh edhe një element tjetër të rëndësishëm: fëmijët preken jo vetëm nga ajo që u ndodh në shtëpi, por edhe nga mënyra se si trajtohet situata në shkollë dhe në institucione të tjera. Në këtë kuadër, ai flet për nevojën që përgjegjësia të merret nga të rriturit dhe nga mekanizmat institucionalë, sepse fëmijët janë më të brishtë dhe nuk kanë mjetet për të ndryshuar rrethanat. Ndaj, sipas tij, zgjidhja qëndron te veprimet e qëndrueshme që parandalojnë dhunën dhe forcojnë shëndetin mendor, duke krijuar hapësira ku fëmijët të udhëhiqen siç duhet, që në moshë të vogël.
Botuar fillimisht në Albeu