Prej më shumë se një muaji, Shqipëria po përballet me protesta masive, të cilat shpërthyen pas dhunimit të një qytetari në Zvërnec nga rojet private të një kompanie sigurie. Në këtë klimë tensioni, debati publik është zhvendosur gjithnjë e më shumë te mënyra si janë trajtuar projektet dhe investimet e qeverisë gjatë viteve, por edhe gjatë periudhës së fundit, ku kanë dalë pikëpyetje për mungesë transparence dhe për mungesë konsultimi me qytetarët.
Në qendër të përplasjeve politike mes opozitës dhe mazhorancës Në Kuvend kanë qenë investimet strategjike, PPP-të (partneritetet publik-private) dhe koncesionet. Për këto tema, diskutimet janë shoqëruar shpesh me pretendime se procedurat nuk janë shpjeguar mjaftueshëm dhe se vendimmarrja nuk ka qenë e bazuar në një proces konsultimi gjithëpërfshirës, duke i shtuar kështu zërat kritikë në periudhën kur protestat janë intensifikuar.
Një nga figurat që ka rikthyer argumentet e saj në mënyrë të drejtpërdrejtë në këtë debat është ish-deputeti demokrat Ervin Salianji. Në sallën e Parlamentit, ai ka numëruar një sërë investimesh të qeverisë, duke e shtrirë listën te projekte që, sipas tij, lidhen me interes publik dhe me vende me vlera të veçanta strategjike e historike. Ndër rastet që Salianji i ka përmendur në këtë kuadër janë edhe ato që lidhen me ishullin e Sazanit dhe zonën arkeologjike të Butrintit.
Fjalën e tij, Salianji e ka shoqëruar me një paralajmërim që ai thotë se e kishte dhënë dy vite më parë. Mesazhi kryesor që përcillet nga qëndrimi i tij është se qeveria i ka trajtuar interesat publike në mënyrë të pamjaftueshme, duke e krahasuar Shqipërinë si një “kafshatë” që sipas tij është përdorur për projekte dhe vendimmarrje pa transparencën e duhur. Ky paralajmërim, i përsëritur tani në një kohë kur protestat kanë marrë përmasa të mëdha, synon të mbajë vëmendjen te diskutimi mbi mënyrën e menaxhimit të investimeve dhe të pasurisë publike.
Debati aktual nuk po zhvillohet në vakum, por po përforcohet nga ngjarja e Zvërnecit, e cila ka nxitur reagime të shumta në opinionin publik. Rrjedhimisht, një pjesë e kërkesave dhe pyetjeve që po ngrihen lidhen edhe me përgjegjësitë, kontrollin e zbatimit të rregullave dhe mënyrën se si autoritetet kanë monitoruar situatat që prekin qytetarët. Në këtë kontekst, kritikat politike për PPP-të, koncesionet dhe investimet strategjike po rimerren, duke u lidhur me një shqetësim të përbashkët: si janë planifikuar dhe si janë komunikuar projektet.
Në Kuvend, përplasjet mes opozitës dhe mazhorancës kanë vazhduar pikërisht rreth mënyrës së ndërtimit të këtyre marrëveshjeve dhe rreth pyetjeve që shtrohen për konsultimin publik, raportimin e të dhënave dhe sqarimin e detajeve. Rastet që dalin në pah, si ato që prekin ishullin e Sazanit dhe zonën arkeologjike të Butrintit, janë përdorur në diskutime si shembuj të asaj që kundërshtarët politikë e konsiderojnë problematike në drejtim të transparencës, por edhe në drejtim të informimit të qytetarëve.
“Shqipërinë e keni trajtuar si një kafshatë”
Me këtë formulim, Salianji e shtrin edhe një herë teza e tij se investimet e qeverisë janë trajtuar në mënyrë që, sipas tij, nuk i ka shërbyer plotësisht interesit publik. Ai rikthehet në skenën politike pikërisht në kohën kur protesta masive ka rritur ndjeshëm ndjeshmërinë publike ndaj çështjeve të sigurisë, përgjegjësisë dhe mënyrës së menaxhimit të vendimeve që ndikojnë drejtpërdrejt jetën e qytetarëve.
Ndërkohë, diskutimi mbi investimet strategjike, PPP-të dhe koncesionet mbetet i njëjtë: ndërsa mazhoranca i mbron projektet dhe proceset e saj, opozita vijon të kërkojë më shumë transparencë dhe një qasje që, sipas saj, të ketë më shumë konsultim. Në këtë ritëm të debateve dhe reagimeve, edhe paralajmërimi i bërë dy vite më parë rikthehet si pikë referimi, duke e vendosur në qendër të vëmendjes trajtimin e pasurisë publike dhe mënyrën se si vendimet lidhen me vende me vlerë të veçantë si Sazani dhe Butrinti.
Botuar fillimisht në Albeu
