Rreth 1.2 miliardë njerëz në mbarë botën jetonin me çrregullime mendore gjatë vitit 2023. Shifra vjen nga një studim i ri i publikuar në revistën shkencore “The Lancet”, i cili tregon edhe se sa ka ndryshuar ky problem gjatë dy dekadave të fundit.
Sipas gjetjeve të studimit, numri i rasteve është rritur me 95.5 për qind krahasuar me vitin 1990. Kjo do të thotë se çrregullimet mendore, të cilat përfshijnë një gamë të gjerë gjendjesh psikologjike dhe të sjelljes, kanë prekur një pjesë gjithnjë e më të madhe të popullsisë globale. Rritja është vërejtur në nivel të përgjithshëm, ndërsa disa çrregullime kanë pasur rritje edhe më të theksuara.
Çrregullimet më të zakonshme mendore në vitin 2023 kanë qenë ankthi dhe depresioni. Studimi tregon se, nga të gjitha diagnozat e analizuara, këto dy kategori rezultuan të jenë më të përhapurat, duke nxjerrë në pah një sfidë të madhe për shëndetin publik si në shoqëritë me burime të kufizuara ashtu edhe në ato me shërbime më të konsoliduara.
Rritja e ankthit dhe depresionit po zgjeron barrën globale të shëndetit mendor
Në total, studimi ka analizuar 12 çrregullime mendore në 204 shtete dhe territore. Ndër diagnozat që janë përfshirë në analizë bëjnë pjesë depresioni, ankthi, çrregullimi bipolar, skizofrenia, autizmi, ADHD-ja, anoreksia dhe bulimia, si dhe disa çrregullime të tjera që lidhen me shëndetin mendor dhe sjelljen. Kjo shtrirje e gjerë gjeografike i jep studimit një panoramë të gjerë të situatës globale.
Autori kryesor i studimit, Damian Santomauro nga Universiteti i Queensland në Australi, ka thënë se ishte i tronditur nga përmasat e problemit. Ai ka theksuar se ka shumë faktorë që po ndikojnë në rritjen e problemeve të shëndetit mendor dhe se zgjidhja kërkon “udhëheqje kolektive globale”. Kjo lidhet me idenë se ndryshimet nuk janë rezultat i një faktori të vetëm, por të një kombinimi faktorësh socialë, shëndetësorë dhe ekonomikë që veprojnë në shkallë të gjerë.
Sipas studimit, rastet e ankthit janë rritur me 158 për qind që nga viti 1990, ndërsa depresioni është rritur me 131 për qind. Edhe pse anoreksia, bulimia dhe skizofrenia rezultojnë më pak të zakonshme se çrregullimet e tjera të analizuara, studiuesit vlerësojnë se në vitin 2023 kishte rreth 4 milionë raste anoreksie, 14 milionë raste bulimie dhe 26 milionë raste skizofrenie. Këto shifra tregojnë se, edhe kur incidenca relative është më e ulët, numrat absolute mbeten të rëndësishëm.
Studimi ka gjetur gjithashtu dallime mes gjinive. Shumica e çrregullimeve mendore ishin më të zakonshme te gratë. Ndërkaq, autizmi, ADHD-ja dhe disa çrregullime të sjelljes u shfaqën më shpesh te burrat. Ky profilim gjinor ndihmon në kuptimin e nevojave të ndryshme për identifikim, mbështetje dhe ndërhyrje të hershme.
Një pjesë e rëndësishme e gjetjeve lidhet me ndikimin e pandemisë së COVID-19 në shëndetin mendor global. Ekspertët kanë thënë se pandemia pati ndikim të madh: para krizës shëndetësore, rastet e ankthit dhe depresionit kishin filluar tashmë të rriteshin, por gjatë dhe pas pandemisë depresioni u rrit edhe më shumë dhe ende nuk është kthyer në nivelet para pandemisë. Ankthi, gjithashtu, mbeti në nivele të larta deri në vitin 2023, duke treguar se pasojat e krizës kanë vazhduar përtej periudhës së menjëhershme të goditjes nga virusi.
Botuar fillimisht në Koha.net