Një vepër monumentale arti, frymëzuar nga Panteoni i Romës, është inauguruar në Danimarkë. Kupola e krijuar nga artisti amerikan James Turrell prezantohet si projekti i tij më i guximshëm deri më sot dhe mban titullin “As Seen Below – The Dome”. Instalacioni është konceptuar për të nxitur reflektim të qetë, teksa vizitorët përjetojnë ndryshime të vazhdueshme në ngjyra dhe në cilësitë e dritës natyrore.
Instalacioni bazohet në idenë e një hapësire “skyspace”, ku nuancat shkrihen gradualisht me njëra-tjetrën dhe perceptimi i dritës formon përvojën e momentit. Në këtë ambient, tingujt më të vegjël thuhet se jehojnë, duke krijuar një atmosferë të qetë që e shoqëron vizitorin përgjatë vizitës. Në vend që hapësira të jetë thjesht statike, ajo shndërrohet në një skenë ku qielli dhe drita duket se pësojnë ndryshime, duke i dhënë veprës një karakter të gjallë.
Vepra po shfaqet në muzeun e artit “ARoS” në Aarhus, qyteti i dytë më i madh i Danimarkës. Aty, vizitorët kanë mundësinë të admirojnë instalacionin më të ri që njihet pikërisht si “skyspace”. Prania e kupolës e vendos veprën në një pozicion qendror për mënyrën se si drita natyrore hyn dhe përthithet në hapësirë, duke e bërë përvojën për publikun të ndryshojë nga momenti në moment.
Kjo është një vepër monumentale edhe për vetë karrierën e James Turrellit: ajo përfaqëson numrin e njëqind të projekteve në karrierën e tij. Në të njëjtën kohë, instalacioni përshkruhet si një ndër iniciativat më ambicioze dhe më të guximshme që Turrell ka ndërmarrë deri më sot. Për këtë arsye, inaugurimi në Danimarkë shihet si një ngjarje me peshë jo vetëm për artdashësit, por edhe për publikun që ndjek zhvillimet bashkëkohore në artin e dritës dhe instalacionet hapësinore.
Inaugurimi i “As Seen Below – The Dome” u bë i hapur për publikun në muzeun e Jutlandës lindore. Vetë qasja e krijimit synon që vizitorët të mos e shohin veprën si një objekt të thjeshtë, por si një përvojë reflektimi. Ndryshimet e vazhdueshme të ngjyrave dhe mënyra si drita natyrore shfaqet brenda kupolës janë elementët që e bëjnë instalacionin të veçantë, duke e kthyer qiellin në një përjetim ndijor që ndryshon gjatë kohës.
Ngjyrat e dritës dhe qielli bëhen përvoja e kupolës së Turrellit
Gjatë vizitës, theksi vihet te mënyra sesi drita krijon nuanca, të cilat duket se kalojnë në njëra-tjetrën gradualisht. Në këtë “skyspace”, vizitorët e perceptojnë atmosferën si një transformim të vazhdueshëm: ngjyrat dhe cilësitë e dritës nuk mbeten të njëjta, por ndryshojnë në varësi të kohës dhe kushteve. Pikërisht ky dimension dinamik i instalacionit e lidh veprën me idenë se qielli mund të shndërrohet në “kanavacë”, ku drita vendos ritmin e saj.
Me hapjen e instalacionit, James Turrell vijon të ruajë fokusin e tij në hapësirat që luajnë me perceptimin. “As Seen Below – The Dome” vjen si një homazh vizual për Panteonin e Romës, por me gjuhë bashkëkohore të ndërtuar mbi dritën dhe përjetimin. Ndërsa publiku e zbulon veprën në mjediset muzeale të Danimarkës, instalacioni ofron një sfidë të qetë për mënyrën se si njeriu e sheh botën përmes dritës, ngjyrave dhe heshtjes që e shoqëron ambientin.
Botuar fillimisht në Koha.net