Lordi Nat Rothschild, emri që lidhet me takimin mes kryeministrit Edi Rama dhe ish-zyrtarit amerikan Jared Kushner në jahtin e tij, ka shprehur kritika të forta ndaj mënyrës se si qeveria shqiptare ka vepruar me Parkun Kombëtar të Butrintit. Sipas qëndrimit të tij publik, ka një mospërputhje mes vendimeve që prekin territorin e Butrintit dhe detyrimeve që Shqipëria mban ndaj standardeve ndërkombëtare.
Në qendër të kritikës së Rothschild është reduktimi i sipërfaqes së Parkut Kombëtar të Butrintit me 800 akra, një shifër e cila përkthehet në rreth 324 hektarë. Ky ndryshim, sipas tij, përbën një hap problematik, sepse Butrinti është një zonë me vlerë të veçantë kulturore dhe natyrore dhe menaxhimi i tij lidhet drejtpërdrejt me ruajtjen afatgjatë të trashëgimisë. Rothschild argumenton se një vendim i tillë nuk përputhet me angazhimet që Shqipëria duhet të respektojë për të mbrojtur këtë park.
Rothschild nuk ndalet vetëm te çështja e kufijve të parkut. Ai vë në diskutim edhe një aspekt tjetër: legjislacionin për investimet strategjike. Sipas qëndrimeve që ai ka ngritur, ligji për investimet strategjike rrezikon të krijojë konflikt me detyrimet e Shqipërisë ndaj organizmave ndërkombëtarë, përfshirë UNESCO-n, si dhe me obligimet që lidhen me Bashkimin Evropian. Në këtë mënyrë, kritika e tij shtrihet nga ndryshimet territoriale te kuadri rregullator që mund të lehtësojë ose ndikojë vendimmarrjen për projekte të caktuara.
Për Rothschild, problematika qëndron te balancimi mes zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes së një hapësire të ndjeshme. Kur një park i tillë zvogëlohet në sipërfaqe, argumenti i tij është se presioni për ndërhyrje apo ndryshime rritet, ndërkohë që kuadri ligjor për investimet strategjike mund të krijojë hapësira që nuk përputhen me standardet e ruajtjes. Në këtë kontekst, ai e sheh të lidhur drejtpërdrejt vendimin për reduktimin e 800 akrave me shqetësimin për përputhshmërinë e legjislacionit të investimeve me kërkesat ndërkombëtare.
Butrinti dhe ligji për investime strategjike në qendër të kritikave të Rothschild
Ndërkohë, për faktet që sjell Rothschild, rëndësi ka fakti që reduktimi është i përcaktuar me një shifër konkrete: 800 akra, ose afërsisht 324 hektarë. Po ashtu, kritika lidhet me logjikën e një ligji që synon të rregullojë investimet strategjike dhe, sipas tij, mund të çojë në mospërputhje me detyrimet që Shqipëria mban. Këto elemente formojnë një narrativë të qartë: një ndryshim i kufijve të parkut kombëtar shoqërohet, sipas Rothschild, me një kuadër ligjor që nuk i garanton parakushtet e mbrojtjes brenda standardeve të kërkuara.
Çështja e Butrintit është trajtuar gjerësisht si një nga hapësirat më të rëndësishme të trashëgimisë në Shqipëri, ndaj çdo ndërhyrje në masat mbrojtëse vlerësohet me kujdes. Në këtë rast, kritikat e Rothschild prekin vendimet konkrete që përfshijnë uljen e sipërfaqes së parkut dhe shqetësimin për legjislacionin e investimeve strategjike. Për rrjedhojë, ai e vendos fokusin te përputhshmëria e politikave vendase me angazhimet ndërkombëtare, duke theksuar se detyrimet ndaj UNESCO-s dhe obligimet që lidhen me BE-në duhen respektuar.
Kujtimi i Rothschild lidhet edhe me një moment të njohur publikisht: ai është personi që prezantoi Edi Ramën me Jared Kushner në jahtin e tij. Por, në këtë përballje, vëmendja zhvendoset te një tjetër çështje: mënyra se si po trajtohen Butrinti dhe rregullat për investimet strategjike. Kritikat e tij, të fokusuara te reduktimi prej 800 akrash (rreth 324 hektarë) dhe te argumenti për konflikt të mundshëm të ligjit me detyrimet ndaj UNESCO-s dhe BE-së, e bëjnë këtë një temë që lidhet drejtpërdrejt me ruajtjen e një zone me peshë të veçantë.
Botuar fillimisht në Albeu