Komisioni Evropian, në një draft që e ka parë KOHA, po përgatit ndryshime në qasjen për procesin e zgjerimit të Bashkimit Evropian. Në dokumentin e parashikuar për t’u publikuar në raportin që do të dalë më 30 shtator, theksi vihet te mënyra e vendimmarrjes në negociatat e anëtarësimit për vendet që janë në etapa të ndërmjetme.
Sipas draftit, Komisioni Evropian do të angazhohet që vendimet të merren me shumicë të kualifikuar në vendet që kanë konsensus për vendosje brenda procesit të negociatave. Në këtë mënyrë, synohet që procedurat e brendshme të ecin më shpejt në hapat e ndërmjetëm, ndërsa ruhet roli i konsensusit për vendimin përfundimtar të anëtarësimit.
Një tjetër element i rëndësishëm i draftit lidhet me obligimin e vendeve të reja anëtare. Po ashtu, do të kërkohet që vendet që do të anëtarësohen të japin zotim se nuk do ta përdorin veton e tyre as në vazhdimin e zgjerimit. Ky detaj pritet të ndryshojë logjikën që ka mbizotëruar më herët në raste të caktuara, ku vendimmarrja është bllokuar për shkak të përdorimit të mekanizmave politikë.
Duke parë kontekstin e Kosovës, drafti hap një dritare potenciale. Aktualisht, pos 5 vendeve anëtare që nuk e njohin Kosovën, pavarësinë e saj nuk e njohin edhe 5 vende kandidate. Një reformë e tillë, nëse zbatohet në praktikë, mund të ofrojë një rast për Kosovën, duke e zhvendosur procesin nga situata e ngërçit që krijohet nga mungesa e konsensusit në disa faza.
Reforma e BE-së për zgjerim mund të krijojë hapësirë për Kosovën
Megjithatë, ky skenar nuk duhet parë si garanci e menjëhershme. Derisa të mos ndodhë ndryshimi i paralajmëruar, Kosova, sipas logjikës së procesit, duhet të dijë se ka probleme edhe me vendet që e kanë njohur, e jo vetëm me ato që nuk e kanë njohur. Pra, procesi i afatgjatë lidhet me shumë faktorë politikë e administrativë, jo vetëm me çështjen e njohjes së pavarësisë.
Në vlerësimin e përgjithshëm të procesit të zgjerimit, theksohet se reforma po diskutohet në një periudhë kur rezultatet kanë qenë më të dobëta nga sa mund të krijohet përshtypja kur zyrtarët e lartë të BE-së flasin për këtë proces. Numërimet që i referohen kapitujve të mbyllur nga Mali i Zi dhe atyre të hapur nga Shqipëria, sipas tekstit, nuk mjaftojnë për të ndërtuar një pasqyrë pozitive të qëndrueshme për të ardhmen e zgjerimit.
Në 20 vitet e fundit, procesi ka sjellë vetëm një vend të ri anëtar, Kroacinë, në vitin 2013. Në të njëjtën kohë, BE-ja është zvogëluar me largimin e Britanisë së Madhe, duke e bërë edhe më të ndërlikuar diskutimin rreth zgjerimit dhe efektet e tij afatgjata. Për më tepër, rastet e vendeve që presin prej vitesh tregojnë vështirësi në ecurinë e negociatave: Maqedonia pret që nga viti 2009 t’i nisë negociatat, por mbetet e bllokuar.
Edhe për Kosovën, aplikimi për anëtarësim nuk është marrë parasysh. Ndërkaq, Serbia, sipas përshkrimit në tekst, është praktikisht e bllokuar tash e 5 vjet pa hapur asnjë kapitull. Në këtë sfond, drafti i Komisionit Evropian për vendimmarrjen me shumicë të kualifikuar në fazat e ndërmjetme dhe zotimin kundër përdorimit të vetos në vazhdimin e zgjerimit shihet si një përpjekje për të hapur një rrugë më të qartë në proces, duke e trajtuar çështjen e ngërçit në vendimmarrje.
Botuar fillimisht në Koha.net