Presidenti rus Vladimir Putin ka reaguar ndaj samitit të fundit të Komunitetit Politik Evropian, të mbajtur në Jerevan të Armenisë, duke e lidhur hapur zhvillimin politik në vend me një zgjedhje që, sipas tij, duhet të bëhet përmes një referendumi. Sipas deklaratës së tij, Armenia – një shtet i vendosur mes Gjeorgjisë, Azerbajxhanit dhe Turqisë – po i afrohet Bashkimit Evropian dhe kjo, në këndvështrimin e Kremlinit, mund të sjellë pasoja të mëdha.
Gjatë një konference për shtyp, Putin i kërkoi Armenisë të organizojë një referendum ku qytetarët do të vendosnin se cilën rrugë do të ndiqnin: Rusinë apo Evropën. Ai tha se do të ishte “mjaft logjike të mbahej një referendum dhe t’u kërkohej qytetarëve armenë se cila do të ishte zgjedhja e tyre”. Më tej, Putin shtoi se, në varësi të asaj që do të vendoste populli, Rusia do të bënte edhe “zgjedhjen tonë”.
Putin e paraqiti këtë ide si një mekanizëm që do t’i jepte Moskës mundësi të nxirrte “përfundime të përshtatshme” nga rezultati. Në të njëjtën linjë, ai përdori një formulim përtej referendumit, duke folur për atë që e përshkroi si një “ndarje të butë, inteligjente dhe reciprokisht të dobishme”. Sipas mënyrës si e artikuloi ai, ky proces do të nënkuptonte se të dy palët do të rregullonin raportet mes tyre në mënyrë që të shmangeshin përplasjet, ndërkohë që armenët do të vendosnin për orientimin e vendit.
Referendumi do të përcaktonte “zgjedhjen” mes Rusisë dhe BE-së
Për Putin, çështja e orientimit të Armenisë lidhet drejtpërdrejt edhe me luftën në Ukrainë. Ai tha se “tani po përjetojmë gjithçka që po ndodh në frontin ukrainas”, duke e lidhur zanafillën e kësaj situate me kursin e Ukrainës drejt Evropës. Sipas tij, gjithçka nisi “me pranimin e Ukrainës ose përpjekjet e saj për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian”. Kjo lidhje e deklaruar nga Kremlini shërbeu për të theksuar se, në logjikën e Putinit, afrimi me BE-në është faktor që ndikon edhe në dinamikat më të gjera gjeopolitike.
Reagimi i Putinit vjen në një kohë kur samiti në Jerevan i Komunitetit Politik Evropian kishte sjellë në fokus marrëdhëniet dhe orientimin e vendeve pjesëmarrëse. Edhe pse ngjarja u zhvillua në Armeni, drejtuesi i Kremlinit e shndërroi diskutimin në një mesazh për vendin, duke e zhvendosur debatin nga platforma diplomatike drejt një çështjeje të brendshme politike: organizimit të një referendumi. Në këtë mënyrë, ai e ktheu samitin në një sinjal politik, duke e paraqitur orientimin e Jerevanit si diçka që duhet të verifikohet me vendim popullor.
Ndërkohë, deklarata e Putinit u vendos në një kontekst më të gjerë rajonal, ku Armenia përballet me presionet dhe ndikimet nga disa drejtime strategjike. Armenia është midis Gjeorgjisë, Azerbajxhanit dhe Turqisë, ndërsa për raportet e saj me Rusinë dhe Evropën ka interes si Moska ashtu edhe institucionet perëndimore. Putin, duke kërkuar referendum, e vendos Armeninë para një zgjedhjeje të formuluar qartë dhe, sipas tij, rezultati do të prodhonte “përfundime të përshtatshme” për Rusinë.
Në fund të deklaratës, Kremlini e përmbylli mesazhin duke e lidhur edhe me idenë e “ndarjes së butë” dhe duke e përshkruar si një proces që do të ishte i dobishëm për të dy palët. Por, përtej terminologjisë, mesazhi kryesor që Putin e çoi në publik është i njëjtë: nëse Armenia po i drejtohet Evropës, Rusia kërkon që qytetarët armenë të vendosin për kursin e vendit, ndërsa më pas Rusia pretendon se do të veprojë në përputhje me vendimin e popullit. Kjo është qasja që ai paraqiti në përgjigje të aspiratave të Jerevanit për t’u afruar me Bashkimin Evropian.
Botuar fillimisht në Bota Sot
