Diptiku i Xhakomo Puçinit “Sour Angelica” dhe “Gianni Schicchi” u ngjit në skenën e Operës së Kosovës në kuadër të premierës së organizuar në pesëvjetorin e themelimit të këtij institucioni. Nën regji të Luca Ramacciottit, dirigjimi u mbajt nga Jacopo Sipari di Pescasseroli, ndërsa produksioni u krijua me një synim të qartë: të provohej se një skenë e re opere mund të ngrihej edhe kur mungojnë kushtet e plota tradicionale.
Dy veprat vijnë me një ndërtim të kundërt dramaturgjik dhe pikërisht kjo i ka dhënë mbrëmjes peshën e saj. “Sour Angelica” shkon drejt tragjikes dhe mban në qendër fatin e personazhit me të njëjtin emër, teksa “Gianni Schicchi” sjell një komedi elegante. Kontrastet mes dy operave u ndjenë që në fillim: njëra godet fort emocionalisht, tjetra sjell freski skenike, duke e krijuar te publiku ndjesinë e një udhëtimi nga dhimbja te lehtësimi.
Momenti vendimtar në “Sour Angelica” vjen kur personazhi merr lajmin se i biri nuk jeton më. Ky zhvillim e shndërron skenën në kulm të tragjedisë dhe i jep diptikut një dimension të veçantë, ku emocioni nuk mbetet vetëm në muzikë, por shfaqet edhe në mënyrën si aktorët mbajnë peshën e rolit. Profesoresha universitare Besa Luzha luan në këtë operë dhe u shfaq e mbërthyer në vaj gjatë kohës kur Sour Angelica (Donata D’Annunzio Lombardi) vajton të birin.
Opera e Kosovës, sipas rrjedhës së mbrëmjes, e arriti pikërisht atë efekt që synon te një diptik i tillë: të krijojë ndjesinë e tragjedisë dhe ta bëjë atë të prekshme për publikun. Kjo u përforcua edhe nga fakti se në shumë role pati të rinj, përfshirë studentë, si dhe në orkestër. Përveç talentit, kjo kërkon disiplinë dhe kohë, sepse koordinimi i një trupe ku bashkohen profile të ndryshme nuk është proces i thjeshtë, sidomos kur synohet të ruhet niveli i një produksioni të madh.
Tragjedi dhe komedi në një skenë që lë gjurmë te publiku
Një sfidë tjetër lidhej me hapësirat. Organizimi i “ndërtimit” të një teatri brenda katër muresh, ku është njëfarë hangari i madh, ndikoi në mënyrën se si vepra u vendos në skenë dhe si u përshtat për ambientin. Edhe pse forma e ambienteve nuk është identike me skenat tradicionale, mbrëmja tregoi se institucionet mund të gjejnë zgjidhje praktike për të prodhuar një shfaqje të plotë. Në këtë mënyrë, diptiku u paraqit si një provë e kapacitetit të Operës së Kosovës për të krijuar teatër real në kushte jo gjithmonë ideale.
Po ashtu, kostot e kësaj ndërmarrjeje u përmendën qartë: rreth 400 mijë euro. Kjo shifër e vendos në fokus sa investim kërkon një premierë e tillë, kur synon të realizojë jo vetëm një shfaqje, por një ngjarje që të ketë peshë jubileu në pesëvjetorin e themelimit. Për një institucion të ri opere, çdo produksion i këtij niveli bëhet një moment historik, sepse mbart rrezikun, por edhe mundësinë për t’u dëshmuar me standarde profesionale.
Në fund të mbrëmjes, ajo që mbeti në kujtesë ishte ritmi i dy veprave: “Sour Angelica” e çon publikun në një terren emocional të rëndë, ndërsa “Gianni Schicchi” e kthen energjinë drejt një komedie që vjen me finesë. Megjithatë, edhe kur drita e premierës shuhet shpejt, vështirë se mund të neglizhohet fakti që një skenë e tillë, e ngritur për të mbajtur peshën e Puccinit, arriti të lërë pas gjurmë te salla dhe te ata që e ndoqën diptikun. Puccini, këtë herë në Kosovë, u dha si madhështori, por edhe si provë kushtesh—ku shkëlqimi i prodhimit u testua brenda realitetit të institucionit.
Botuar fillimisht në Koha.net