Nëse vëzhgoni tavolinën e familjes, shpesh do të vini re të njëjtin skenar: i njëjti person zgjedh gjithmonë karrigen e njëjtë, në mëngjes, në darkë dhe sa herë mblidhen bashkë. Kjo preferencë nuk lidhet domosdoshmërisht me kokëfortësinë, por me një nevojë që bëhet më e fortë me kalimin e viteve.
Në shumë shtëpi nuk ka rregulla të shkruara se kush ku ulet. Njerëzit thjesht zgjedhin karrigen që u pëlqen atë moment, sipas ritmit të ditës dhe mënyrës si e ndiejnë hapësirën. Një anëtar preferon të ulet pranë dritares, një tjetër më afër murit, ndërsa dikush tjetër mund të kërkojë vendin nga i sheh më mirë të tjerët. Pas disa vakteve të përbashkëta, renditja fillon të krijohet vetvetiu dhe kthehet në një “rregull” të pashkruar.
Psikologët e lidhin këtë sjellje me nevojën për siguri, parashikueshmëri dhe kontroll mbi mjedisin e afërt. Kur vendi është i njëjtë, personi e di se çfarë ta presë: si duket hapësira, ku ndodhen sendet, çfarë qëndrimi duhet të mbajë gjatë ngrënies dhe sa i lehtë është orientimi në atë moment. Në këtë mënyrë, “vendi im” nuk është thjesht një karrige, por një pikë fikse brenda një rutine që i qetëson mendimet.
Vendi i njohur sjell siguri te të moshuarit
Psikologjia mjedisore e përshkruan këtë si një formë territorialiteti. Fjala nuk është për mbrojtje agresive të pronës, por për krijimin e një hapësire të vogël dhe të njohur, që e ndihmon personin të ndihet më i orientuar në një mjedis të përbashkët. Në praktikë, anëtarët e familjes zakonisht e pranojnë këtë ndarje pa u futur në debate të përditshme. Kështu, shmanget nevoja që çdo ditë të vendoset sërish se kush ku do të ulet apo të përshtatet me një renditje tjetër.
Përveç aspektit emocional, një vend i pandryshueshëm ka edhe një avantazh praktik: zvogëlon numrin e vendimeve të vogla. Në momentin kur personi ulet menjëherë rehat, pa pasur nevojë të mendojë ku është vendi më i përshtatshëm, ai mund të marrë filxhanin e preferuar, të hapë gazetën ose të përqendrohet te vakti dhe te biseda familjare. Rutina e thjeshton ditën dhe e bën më pak të ngarkuar procesin e përshtatjes me situata të reja.
Truri, gjithashtu, e parashikon më lehtë një mjedis të njohur. Personi e di ku vjen drita, sa afër është mbështetësja, deri ku duhet të shtrijë dorën për të marrë bukën dhe kush zakonisht ulet pranë tij. Me përsëritjen, zvogëlohet nevoja për ta analizuar vazhdimisht situatën. Kjo mund të jetë edhe më e dukshme te të moshuarit, sepse ritualet e përditshme shpesh i japin strukturë gjithë ditës: ora e zakonshme e mëngjesit, filxhani i preferuar i kafesë ose vendi i caktuar në tavolinë krijojnë një kornizë që ndihmon në ruajtjen e ndjenjës së vazhdimësisë.
Në një periudhë të jetës kur shëndeti, rrethanat familjare ose mënyra e organizimit të ditës mund të ndryshojnë më shpesh, edhe pak parashikueshmëri mund të sjellë ndjenjë sigurie dhe stabiliteti. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo i moshuar që lidhet me karrigen e vet ka frikë nga ndryshimi. Shpesh bëhet fjalë thjesht për zakon, i ngjashëm me zgjedhjen e së njëjtës anë të shtratit ose të së njëjtës stol gjatë shëtitjes. Vendi i njohur nuk kërkon përshtatje të re; thjesht e bën të lehtë nisjen e ditës dhe e ndihmon personin të ndihet rehat që në momentin e parë.
Botuar fillimisht në Telegrafi