Rritja e çmimeve të karburanteve, pakënaqësia për gjendjen e shkollave, përkeqësimi i shërbimeve publike dhe kriza e banesave po nxisin një valë protestash në disa vende të Evropës. Prej javësh, turma njerëzish kanë dalë në rrugë në qytetet kryesore, ndërsa disa nga demonstratat janë shoqëruar me arrestime, plaçkitje, të lënduar dhe dhunë. Skena të tilla janë parë në Francë, Itali dhe Shqipëri, ndërsa në Spanjë dhe Portugali protestuesit kanë ngritur kampe me tenda për t’u kundërshtuar çmimet e papërballueshme të banesave.
Në këtë klimë, të rinjtë përshkruhen si grupi që po ndjen më fort pasigurinë për të ardhmen. María Silvestre, profesoreshë e sociologjisë në Universitetin e Deustos në Spanjë, ka folur për “një ndjenjë të fortë pasigurie dhe mungesë kontrolli”. Ajo theksoi se “kur disa situata të caktuara bashkohen, papritur ndizet një shkëndijë që arrin ta kanalizojë këtë pakënaqësi dhe t’i nxjerrë njerëzit në rrugë”.
Ndërkaq, protesta të tilla po shfrytëzohen edhe politikisht. Politikanët e krahut të djathtë, sipas zhvillimeve të raportuara, kanë përfituar nga kaosi. Nga ana tjetër, në Francë protestat duket se kanë tërhequr shtresa të gjera të shoqërisë. Në këtë kontekst, presidenti amerikan Donald Trump ka përfshirë emigrantët në narrativën e tij, duke i paraqitur ata si përgjegjës për shkatërrimet. Të hënën, në platformën e tij Truth Social, Trump shkroi se “emigrantët e kanë marrë nën kontroll Francën. Ata duhet TË MBYLLIN KUFIJTË, SHPEJT!”.
Por, në terren shfaqen edhe elementë që nuk lidhen drejtpërdrejt me motivet kryesore të protestës. Shumë nga tubimet nxiten nga të rinj të zhgënjyer, megjithatë dhuna ka ardhur edhe nga aktorë të tjerë, përfshirë persona të maskuar dhe të veshur me të zeza. Autoritetet dhe policia franceze nuk i kanë fajësuar emigrantët për këto akte. Kjo ka bërë që të shtrohet pyetja se cilët janë faktorët që po nxisin trazirat. Në të njëjtën kohë, qytetet janë shndërruar në fusha betejash, ndërsa ekonomitë kryesore të Bashkimit Evropian—përfshirë Francën, Italinë dhe Spanjën—po i afrohen zgjedhjeve vendimtare. Ndërkaq, partitë e ekstremit të djathtë kanë shënuar përparime elektorale në Gjermani dhe mund të arrijnë rezultate të ngjashme edhe në vende të tjera.
Arsyet kryesore: shkollat, banesat dhe rritja e kostos
Në Francë, vend me traditë shekullore të protestave popullore, nxënësit e shkollave të mesme kanë organizuar bllokada dhe demonstrata për më shumë se tri javë. Kërkesa e tyre lidhet me më shumë burime për shkollat, të cilat i përshkruajnë si të keqadministruara, me mungesë të stafit dhe në gjendje të amortizuar, veçanërisht në lagjet me të ardhura më të ulëta. Protestat u zgjeruan pasi sindikata franceze e punëtorëve CGT dhe aktivistë të tjerë iu bashkuan lëvizjes, ndërsa nxënësit ndodheshin në pushimet vjeshtore. Pas kësaj, kërkesat kanë përfshirë edhe kundërshtimin e rritjes së kostos së jetesës dhe përkeqësimin e shërbimeve publike.
Pavarësisht se qindra mijëra njerëz marshuan në mënyrë paqësore, trazirat gjatë fundjavës çuan në 2 mijë e 400 arrestime dhe shkaktuan incidente të rënda në disa pjesë të Francës. Raportohet se ka pasur plaçkitje në Paris, Marseille, Lyon dhe Bordeaux. Në Limoges, flakët përfshinë ndërtesën e bashkisë së qytetit, e ndërtuar në shekullin XIX, duke e dëmtuar atë pothuajse tërësisht. Edhe disa shkolla u dogjën. Gjatë përleshjeve, qindra persona janë lënduar, ndërsa nxënësit dhe protestuesit e dhunshëm hodhën bomba artizanale me lëndë djegëse. Forcat e rendit u kundërpërgjigjën me gaz lotsjellës.
Presidenti francez Emmanuel Macron dënoi dhunën e së shtunës dhe akuzoi aktivistët e së majtës ekstreme se po përpiqen të nxisin kaos duke sulmuar ndërtesat dhe policinë. Ai deklaroi se “Ata që kanë plaçkitur do të duhet të paguajnë për dëmet, ndërsa ata që janë përpjekur ta rrëzojnë Republikën do të mbahen përgjegjës”, duke e thënë këtë në një fjalim të rrallë televiziv të dielën. Në një tjetër vend të goditur nga pakënaqësia, në Spanjë, mësuesit e shkollave fillore dhe të mesme nisën javën e kaluar një grevë të pacaktuar në Madrid, duke kërkuar paga më të mira dhe kushte më të mira pune. Greva të ngjashme u organizuan edhe në pjesë të tjera të Spanjës gjatë këtij viti nga mësues të pakënaqur.
Ndërkohë, çmimet e papërballueshme të banesave po e rëndojnë jetën e të rinjve në Spanjë. Në sheshin qendror Puerta del Sol, në Madrid, prej javësh janë vendosur tenda të improvizuara, si formë proteste ndaj rritjes së çmimeve të banesave. Protestat u nxitën nga dëbimi i María del Carmen Abascal, një gruaje 87-vjeçare, e cila më vonë vdiq ndërsa ishte e shtruar në spital. Pas kësaj, u ngritën edhe kampe më të vogla protestuesish në qytete të tjera. Presioni publik bëri që qeveria socialiste në pushtet të miratonte masa për strehim të përballueshëm, por ato nuk gjetën mbështetjen e nevojshme në Parlament. Si pasojë, kryeministri Pedro Sanchez bëri thirrje për mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme në nëntor.
Botuar fillimisht në Telegrafi
