Sulmet e fundit iraniane, të raportuara gjerësisht në media, u drejtuan ndaj Kuvajtit, Bahrejnit dhe Jordanisë, ndërsa Arabia Saudite, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe u “kursyen”. Ky asimetri në objektivat e sulmeve ka ngritur pyetjen kryesore: pse ndodhi një gjë e tillë?
Një ekspert i Iranit për CNN, sipas raportimit, lidh këtë model me praninë e bazave të caktuara amerikane në rajon. Ai vuri në dukje se disa nga këto baza kanë qenë objektiv i sulmeve të fundit iraniane, duke sugjeruar që vendimmarrja nuk ishte e rastësishme. Në këtë kontekst, ekspertiza e sjellë për CNN e lidh kursimin e disa shteteve me faktin që ato mund të mos kishin të njëjtën lloj prezenceje ushtarake amerikane, krahasuar me vendet që u goditën.
Hamidreza Azizi, bashkëpunëtor i Institutit Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë, ofron një shpjegim të ngjashëm. Ai deklaroi se sulmet nuk kanë qenë të drejtuara kundër vetë Bahrejnit dhe Kuvajtit, por kundër llojit të bazave amerikane që ndodhen në këto vende. Bahrejni, në këtë rast, është shtëpia e Flotës së Pestë të Marinës amerikane, ndërsa në Kuvajt ndodhet baza ajrore Ali Al Salem. Pra, sipas këtij këndvështrimi, fokusimi është te roli dhe funksioni i këtyre strukturave, jo te vendet si të tilla.
Hamidreza Azizi e lidh më tej këtë qasje me konsiderata për kontrollin e përshkallëzimit. Për të, Irani këtë herë ka kërkuar të kufizojë rritjen e mëtejshme të tensioneve. “Ata nuk donin të shkonin përtej një niveli të caktuar të përshkallëzimit, veçanërisht jo ndaj objektivave ushtarake. Për iranianët, kjo që u bë u konsiderua si një përgjigje proporcionale”, u shpreh ai. Kjo logjikë përputhet me idenë se Teherani ka synuar një përgjigje të matur, pa e çuar situatën në një shkallë tjetër, që mund të krijonte rrezik më të madh për përplasje.
Përgjigje e “kufizuar” dhe objektiva specifike
Një element tjetër që del nga raportimet është se mediat iraniane dhe deklaratat zyrtare kanë përmendur këto qendra si arsye të sulmeve. Në një deklaratë, Ministria e Jashtme e Iranit theksoi “përgjegjësinë direkte dhe të qartë të autoriteteve të Kuvajtit dhe Bahrejnit” në konflikt, duke dënuar “përdorimin kolonial amerikan” të territorit të këtyre vendeve për të mbështetur sulmet ndaj Iranit. Në këtë mënyrë, qasja argumentuese e palës iraniane lidhet me interpretimin e rolit të bazave amerikane dhe me mënyrën si ato shërbejnë për objektivat ushtarake në rajon.
Ndërkohë, një tjetër shpjegim i përmendur nga CNN ka të bëjë me ndryshime në marrëdhëniet diplomatike. Sipas raportimit, ka pasur rritje të kontakteve midis Teheranit nga njëra anë dhe Abu Dhabit, Dohas dhe Riadit nga ana tjetër. Kjo mund të shpjegojë pse sulmet u shfaqën më të kufizuara ndaj disa vendeve të Gjirit. Hamidreza Azizi thotë se është e mundur që të ketë pasur kontakte mes Emirateve dhe Iranit që kanë ndikuar që këtë herë Emiratet e Bashkuara Arabe të mos jenë objektiv, por ai thekson gjithashtu se ky nuk duhet parë si një model i qëndrueshëm. Sipas tij, valët e ardhshme të përshkallëzimit mund të jenë të ndryshme, duke e bërë të paqartë nëse kursimi do të përsëritet.
Në këtë kuadër, shpjegimi i përmbledhur që del nga analiza dhe deklarimet e përmendura e lidh “kursimin” e Arabisë Saudite, Katarit dhe Emirateve me kombinimin e dy faktorëve: llojin e bazave amerikane që ndodhen në vendet e goditura dhe përpjekjen e Iranit për të kufizuar shkallën e përgjigjes. Ndërsa Teherani e justifikon qëndrimin e tij me pretendimet për përdorimin e territorit të disa vendeve nga prania amerikane, analizat e ekspertëve nënvizojnë se vendimet mund të jenë ndikuar edhe nga dinamika diplomatike në rajon.
Botuar fillimisht në Telegrafi