Ka njerëz që, edhe kur jashtë është vapë dhe dhoma është e ngrohtë, e kanë të vështirë të flenë pa batanije. Në pamje të parë kjo sjellje mund të duket e palogjikshme: nxehtësia është e lartë, trupi kërkon freski dhe megjithatë një pjesë e madhe e të tjerëve mban te njëjtin zakon. Por ky ngërç mes vapës dhe batanijes ka shpjegime që lidhen me mënyrën si funksionon trupi dhe truri kur vjen koha e gjumit.
Shpesh, ideja që batanija duhet të jetë “diçka për dimër” nuk përputhet me realitetin biologjik të individëve. Për disa persona, mbulimi nuk është thjesht çështje temperature. Është më shumë një sinjal qetësues: rrobat e shtratit dhe pesha e butë që krijohet nga batanija veprojnë si një rutinë që i ndihmon ata të ndihen të sigurt dhe të vendosur për të fjetur. Kështu, edhe në muajt e nxehtë, trupi kërkon atë ndjesi të njohur që lidhet me gjumin.
Një pjesë e përgjigjes lidhet me fiziologjinë. Gjatë natës, rrahjet e zemrës, qarkullimi i gjakut dhe termorregullimi ndryshojnë natyrshëm. Edhe nëse dhoma është e ngrohtë, trupi mund të ketë zona që ndihen më të freskëta, sidomos kur lëviz ajri ose kur ka ndryshime midis temperaturës së ambientit dhe asaj të lëkurës. Batanija mund të shërbejë si një “shtresë tampon”, duke zbutur kontrastet dhe duke e bërë ndjesinë më të qëndrueshme për personin.
Por përtej trupit, rol të madh luan edhe psikologjia e zakonit. Në shumë raste, batanija është e lidhur me një rutinë të hershme: kur fëmijët mësohen të flenë të mbuluar, truri e regjistron atë si pjesë të procesit të qetësimit. Me kalimin e viteve, kjo lidhje bëhet automatike. Kështu, edhe kur kushtet ndryshojnë—siç është vera—truri pret të marrë të njëjtin sinjal që i ka ndihmuar më parë për të hyrë në gjendje qetësie.
Një tjetër element që përmendet shpesh lidhet me mënyrën si truri e përpunon ndjesinë e prekjes. Mbulimi me një batanije mund të krijojë presion të lehtë mbi trupin, një ndjesi që për disa njerëz ka efekt qetësues. Kur kjo ndjesi mungon, trupi mund të “kërkojë” mënyrën për ta marrë atë, duke e vështirësuar rënien në gjumë. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se personi ka një problem shëndetësor; shpesh është një përgjigje e mësuar dhe e qëndrueshme.
Shpjegimet fiziologjike dhe psikologjike pse batanija bëhet “e domosdoshme”
Për rrjedhojë, fakti që dikush nuk e zë gjumi pa batanije edhe kur temperaturat janë të larta nuk është thjesht një çështje preferencash. Është një kombinim i reagimeve të brendshme të trupit dhe i përpunimit të sinjaleve nga truri. Kur personi është mësuar që batanija lidhet me gjumin, trupi e trajton atë si pjesë të kushteve të nevojshme për të pushuar, edhe nëse në atë moment “kushtet” duken të papërshtatshme për shkak të nxehtësisë.
Nëse për dikë kjo situatë ndodh shpesh, është normale që të krijohet bindja: pa batanije, gjumi nuk vjen ose vjen më vështirë. Kjo mund të forcojë edhe më tej ciklin, sepse sa më shumë herë të ndodhë, aq më shumë truri e lidh mungesën e mbulimit me shqetësimin para gjumit. Në fund të fundit, arsyeja mund të jetë e përzier: një ndjenjë fizike që siguron stabilitet dhe një mekanizëm mendor që e bën rënien në gjumë më të lehtë kur gjërat mbeten “si zakonisht”.
Botuar fillimisht në Albeu