Debatet politike shpesh përfundojnë në grindje, sidomos kur zhvillohen gjatë tubimeve familjare apo takimeve me miqtë. Disa mendojnë se problemi nis dhe mbaron te dallimet mes njerëzve: qëndrime të ndryshme, botëkuptime të ndryshme dhe, si pasojë, tension në rritje. Por një studim i ri sjell një këndvështrim tjetër, duke treguar se vështirësitë mund të mos lidhen vetëm me atë se çfarë mendojnë njerëzit, por edhe me atë se sa i “marrim me mend” gabim sa të gatshëm janë ata për të dëgjuar mendime që nuk përputhen me të tyret.
Një nga arsyet pse bisedat politike duken “të pashpresa” për shumë njerëz është ideja se nuk ia vlen të diskutosh. Shumë veta besojnë se është pothuajse e pamundur t’ia ndryshosh mendimin dikujt, ndaj shpesh rekomandohet shmangia e këtyre temave, ndryshimi i bisedës ose tërheqja nga debati sa herë që shfaqen pikëpamje të ndryshme. Në këtë moment, konflikti nuk krijohet vetëm nga përplasja e ideve, por edhe nga mënyra si i trajtojmë bashkëbiseduesit.
Kur dallimet politike dalin në sipërfaqe, është e lehtë të biem në kurthin e ndarjes së njerëzve në “ne” dhe “ata”. Në vend që ta shohim personin tjetër si një individ me përvojat, arsyet dhe motivet e veta, ne e gjykojmë përmes stereotipave dhe etiketave. Për më tepër, në të njëjtën kohë aktivizohen edhe paragjykimet njohëse: prirja për të kërkuar vetëm informacione që konfirmojnë bindjet tona dhe për t’u afruar me njerëz që i përkasin të njëjtit grup me ne. Ky kombinim e bën dialogun më të vështirë për t’u zhvilluar pa tension dhe thellon ndarjet, edhe kur synimi fillestar ishte thjesht bisedë.
Kureshtja mund ta ndryshojë mënyrën si e përjetojmë “të anën tjetër”
Psikologët nxisin që atmosfera e bisedës të mos përmirësohet duke përdorur argumente më agresive ose duke u përpjekur vazhdimisht të provojmë se kemi të drejtë. Një qasje që del si më praktike është kureshtja e sinqertë. Kjo fillon nga vetja: edhe pse shpesh mendojmë se i kuptojmë në mënyrë të përsosur motivet dhe bindjet tona, studimet tregojnë se nuk ndodh gjithmonë kështu. Kur sigurinë absolute e zëvendëson kureshtja, njeriu bëhet më i hapur ndaj informacioneve të reja dhe më i gatshëm të ndërtojë marrëdhënie më cilësore, edhe në situata ku opinionet nuk përputhen.
Irvin Yalom, psikiatër, ka theksuar se pas shumë bindjeve të forta mund të fshihet frika dhe nevoja më të thella njerëzore, si nevoja për siguri, përkatësi, liri apo kuptim. Në këtë logjikë, qëndrimet politike nganjëherë shërbejnë si një shprehje e jashtme e këtyre nevojave, që e bëjnë temën më “të prekshme” se ç’duket në sipërfaqe. Kështu, kur debati nxehet, shpesh nuk jemi duke folur vetëm për fakte dhe ide, por edhe për mënyrën si njerëzit kërkojnë siguri, identitet dhe lidhje me të tjerët.
Çfarë tregoi studimi i ri? Psikologu Todd Kashdan dhe bashkëpunëtorët e tij zhvilluan tri studime për të shqyrtuar lidhjen mes kureshtjes dhe bisedave politike. Rezultatet vunë në pah se njerëzit shpesh e vlerësojnë gabimisht edhe anëtarët e grupit të tyre politik. Konkretisht, shumë pjesëmarrës besonin se individët që ndajnë bindjet e tyre ishin më të mbyllur ndaj pikëpamjeve të ndryshme sesa ishin në të vërtetë. Kjo përzierje e perceptimit të gabuar dhe pritshmërive negative mund të krijojë një qëndrim mbrojtës edhe para se të fillojë biseda, duke rritur tensionin dhe duke ulur gatishmërinë për dialog.
Ndërkohë, personat më kureshtarë shfaqën gatishmëri më të madhe për të mësuar nga bisedat politike. Ata treguan më shumë përulësi intelektuale, më pak reagime mbrojtëse dhe më shumë hapje ndaj këndvështrimeve të ndryshme. Po ashtu, ishin më pak të prirur t’i shmangnin njerëzit me bindje politike të kundërta. Një element tjetër i rëndësishëm ishte se kureshtja mund të rritej edhe përmes një ndërhyrjeje të thjeshtë psikologjike: pjesëmarrësve iu dhanë të dhëna që sugjeronin se njerëzit nga grupi i tyre politik ishin më të hapur ndaj mendimeve të tjera sesa kishin menduar. Pas kësaj, pjesëmarrësit shprehën më shumë dëshirë për të mësuar gjatë bisedave politike, u treguan më të gatshëm të dëgjonin pikëpamje të ndryshme dhe shfaqën kureshtje më të madhe shoqërore e politike.
Pra, mesazhi që del nga studimi është i drejtpërdrejtë: nuk ka nevojë që dikush të bindet domosdoshmërisht për të ndryshuar qëndrimin politik të tjetrit. Mjafton të ndryshosh perceptimin se si mendojnë njerëzit “e anës sonë”. Në fund të fundit, në shumë raste mjafton të dëgjosh. Nevoja për përkatësi është një nga nevojat themelore njerëzore, ndaj qëndrimet dhe sjelljet e grupit ku bëjmë pjesë mund t’i marrim, pa e kuptuar, si standard. Nëse besojmë se “tanët” nuk kanë çfarë të dëgjojnë nga pala tjetër, edhe ne bëhemi më pak të gatshëm për të dëgjuar. Herën tjetër, kur të gjendeni në një debat politik me familjarët apo miqtë, provoni të hiqni për një çast nevojën për të pasur të drejtë: bëni pyetje, dëgjoni me të vërtetë përgjigjet dhe mund të kuptoni më mirë pse dikush mendon ndryshe. Edhe nëse nuk e ndryshoni mendimin e dikujt, mund të përmirësoni kuptimin dhe të jeni të hapur ta dëgjoni njëri-tjetrin.
Botuar fillimisht në Telegrafi