Ngushtica e Hormuzit ka mbetur nën presion prej tre muajsh, që nga përshkallëzimi i luftës mes Iranit dhe SHBA-së. Në teori, një ndërprerje e tillë furnizimi do të duhej të sillte tronditje të menjëhershme në tregun global të naftës. Por ndryshe nga parashikimet më alarmuese, tregu i energjisë deri tani nuk ka shkuar drejt niveleve “kritike” që shumë analistë prisnin, edhe pse fluksi përmes ngushticës është ulur ndjeshëm.
Paraliza e Ngushticës së Hormuzit ka qenë një skenar “i zi”, që pak kush e konsideronte të mundshëm para konfliktit. Megjithatë, edhe pas kësaj, trafiku i dukshëm përmes ngushticës vlerësohet të jetë vetëm rreth 15 për qind e niveleve të periudhës para luftës. Në këtë situatë, logjika e tregut sugjeron se furnizimi real duhet të ishte drastikisht më i ulët; për pasojë, çmimet do të priteshin të rriteshin në mënyrë agresive.
“Rrjedhjet e fshehta” dhe faktorë të tjerë po e zbusin goditjen
Në qendër të shpjegimeve qëndron një enigmë që po bëhet gjithnjë e më e qartë për tregjet: duket se po ndodhin “rrjedhje” të fshehta nafte, që anashkalojnë bllokadën. Një nga teoritë kryesore është se sasi më e madhe e naftës së papërpunuar po kalon përmes ngushticës së Hormuzit nga sa mendohej fillimisht. Këto operacione supozohet se realizohen nga anije cisternë, të cilat transportojnë atë që CNN e përmend si “rrjedhje të fshehta” duke fikur transponderët e tyre, me qëllim që të mos zbulohen.
Sipas vlerësimeve të JPMorgan, gjatë dy javëve të fundit të majit, këto flukse të fshehta kanë arritur në rreth 2.1 milionë fuçi naftë në ditë. Për ta vendosur në kontekst, kjo shifër përbën vetëm një pjesë të vogël, por një pjesë “të rëndësishme” të volumit që, para shpërthimit të luftës, kalonte çdo ditë përmes ngushticës—rreth 15.6 milionë fuçi. Edhe kështu, efekti i tyre në treg nuk duket të jetë i parëndësishëm: në një raport për klientët, Natasha Kaneva, drejtuese e strategjisë globale të mallrave në JPMorgan, shkruan se, pavarësisht bllokadës detare dhe rënies drastike të trafikut tregtar, “përmes ngushticës vazhdon të kalojë një sasi çuditërisht e madhe” nafte të papërpunuar dhe derivateve të saj.
Në të njëjtën linjë shpjegimi, Bob McNally, themelues dhe president i Rapidan Energy Group, i tha CNN-it se pajtohet me idenë që rrjedhat e fshehta mund ta kenë zbutur pjesërisht krizën. Ai nis nga supozimi se trafiku përmes Hormuzit ka rënë në vetëm 0 deri në 10 për qind të nivelit para luftës, por, për shkak të kësaj “rrjedhjeje”, shifra reale mund të jetë disi më e lartë. Sipas tij, këto sasi shtesë nuk mjaftojnë për të shmangur shterimin e konsiderueshëm të rezervave globale të naftës, por ndihmojnë në uljen e presionit mbi tregjet.
Edhe Jan Stuart, ekonomist global i energjisë dhe strateg në bankën investuese Piper Sandler, ka dhënë një vlerësim të ngjashëm për majin. Ai thotë se nga Ngushtica e Hormuzit kanë dalë rreth 2.9 milionë fuçi naftë e papërpunuar në ditë. Ky vlerësim përfshin rreth 2.1 milionë fuçi në anije që, sipas tij, duket se kanë paguar tarifa ndaj subjekteve iraniane. Pjesa tjetër, rreth 900 mijë fuçi, i referohet “lundrimeve fantazmë”: anijeve që kanë kaluar nëpër rrugën detare në errësirë, me transponderët e fikur.
Ndërkohë, “rrjedhjet e fshehta” nuk janë e vetmja arsye që çmimet kanë qëndruar relativisht nën kontroll. Kontratat e ardhshme për naftën Brent ranë të premten në 93 dollarë për fuçi. Kjo shifër mbetet dukshëm mbi nivelin para luftës prej rreth 70 dollarësh, por edhe larg kulmit të fundit prej 114 dollarësh. Piper Sandler vlerëson se rreth 4.5 milionë fuçi naftë e papërpunuar në ditë kanë dalë nga Gjiri Persik përmes rrugëve të tjera, kryesisht përmes naftësjellësit Lindje–Perëndim që lidh fushat naftëmbajtëse saudite me portin Yanbu në Detin e Kuq.
Një element tjetër i rëndësishëm është ndryshimi në kërkesën globale dhe vendimi i një prej aktorëve kryesorë. Piper Sandler thekson se Kina ka ulur ndjeshëm importet e naftës së papërpunuar dhe është kthyer te rezervat e saj të mëdha. Kërkesa më e ulët nga Kina ka ndihmuar në zbutjen e krizës së furnizimit. Kaneva nga JPMorgan përmend gjithashtu faktorë të tjerë: rënie më të madhe të kërkesës sesa ishte pritur, si edhe rezerva më të mëdha nga sa ishin raportuar. “Të gjitha këto përshtatje së bashku ndihmojnë të shpjegojnë pse çmimet pranë 100 dollarëve nuk do të thonë se ndërprerja është e vogël”, shkruan Kaneva, duke shtuar se “përkundrazi, ato tregojnë se tregu ka gjetur mënyra — edhe pse të kushtueshme — për ta absorbuar atë”.
Botuar fillimisht në Telegrafi