PSD-së i ka hyrë garës zgjedhore me një numër të vogël kandidatësh për deputetë: vetëm gjashtë. Në një Kosovë ku partitë shpesh mobilizohen me autobusë militantësh, ku listat janë të stërmbushura dhe ku një pjesë e madhe e fushatës ndërtohet mbi ushtri patronazhistësh, ky vendim i PSD-së duket si diçka gati e pamundur për t’u kuptuar në logjikën tradicionale të garës politike.
Në shikim të parë, zgjedhja për pak kandidatë mund të interpretohet si dobësi organizative apo mungesë kapacitetesh për të ndërtuar një platformë konkurruese. Megjithatë, pavarësisht kësaj perceptimi, gjesti i hyrjes në garë me vetëm gjashtë emra lidhet edhe me një peshë më politike: është një refuzim simbolik i mënyrës si funksionon tregu elektoral, i cili politikën e ka shndërruar në industri punësimesh, tenderësh dhe marketingu emocional.
PSD po përpiqet të vendosë një kontrast: të sjellë idenë e politikës si përfaqësim ideologjik, jo si “ankand” masiv ku numri i kandidatëve matet kryesisht me rrjetet e interesit. Në këtë mënyrë, ndërsa partitë e tjera shpesh përpiqen të krijojnë kapacitete për të zgjeruar lidhjet me familjarë, biznese, kontrata, militantë e punësime, PSD synon të rikthejë debatin në qendër të skenës.
Politika me ide, jo lista të stërmbushura
Kjo nuk do të thotë se PSD është pa gabime apo se ka arritur menjëherë të krijojë “alternativën” popullore që do t’i jepte epërsi të qartë elektorale. Në të vërtetë, dallimi qëndron te fakti që partia po tenton të rikthejë debatin ideologjik në një mjedis ku logjika politike dominuese priret nga populizmi emocional dhe marketingu patriotik. Në këtë drejtim, në debatet publike, sidomos te paraqitjet e fundit të Dardan Molliqajt, shihen përpjekje për të hapur tema që zakonisht shmangen nga forcat e mëdha.
Diskutimi i modelit ekonomik, taksimit progresiv, raportit shtet–diasporë, pabarazisë sociale dhe strukturës oligarkike të ekonomisë kosovare shfaqet si pjesë e një interesi që nuk është thjesht retorikë morale apo slogane patriotike. Këto janë tema që prekin drejtpërdrejt sponsorët ekonomikë të politikës, ndaj shpesh nuk trajtohen publikisht në thellësi. Për këtë arsye, zgjedhja për vetëm gjashtë kandidatë merr edhe një dimension proteste: si mesazh që partia nuk po vjen të plotësojë listën për matematikë elektorale, por të testojë nëse ka ende hapësirë për politikë me ide në Kosovë.
Problemi real, megjithatë, shfaqet në vetë skenën politike. Shumë parti sot nuk kanë identitet ideologjik të qëndrueshëm: e majta flet njësoj si e djathta kur vjen puna te oligarkia ekonomike, ndërsa e djathta shpesh shfaqet si populizëm folklorik pa një platformë të qartë ekonomike. Nacionalizmi përdoret si dekor elektoral, ndërsa ekonomia mbetet nën ndikimin e monopoleve, importit dhe kapitalit të lidhur me pushtetin. Në këtë konfuzion, PSD po synon të krijojë profilin e një partie që humb zgjedhje, por fiton debat—diçka që në Kosovë ndodh rrallë.
Natyrisht, skeptikët e shohin këtë si të pamjaftueshme për të ndryshuar realitetin elektoral. Sipas kësaj logjike, gjashtë kandidatë nuk mjaftojnë për të përmbysur mënyrën si funksionon garimi. Megjithatë, historia politike tregon se ide të caktuara mund të duken fillimisht qesharake e të paqarta, pastaj të bëhen të rrezikshme dhe, më pas, normale për debatet. Në fund, pyetja që del nga ky vendim nuk është vetëm sa deputetë mund të sigurojë PSD-ja, por nëse ekziston ende hapësirë për politikë që nuk ndërtohet mbi frikë, folklor dhe klientelizëm.
Në këtë kuadër, debati i fundit i Dardan Molliqajt në Kanal 10 ka vënë theksin te taksa progresive, raporti shtet–diasporë dhe shembulli i Viktor Orbán. Edhe pse Molliqaj mbetet figurë polarizuese për një pjesë të opinionit, fakti që ai tenton ta argumentojë çështjen me teori ekonomike, modele shtetërore dhe krahasime ndërkombëtare e vendos atë në një trajektore ndryshe nga shumica e klasës politike. Paradoksi i madh që shfaqet në Kosovë është se partitë shpesh flasin për zhvillim ekonomik, por rrallëherë flasin për model ekonomik; flasin për shtet, por jo për filozofi të shtetit; flasin për demokraci, por jo për raportin midis kapitalit, taksave dhe shtresave sociale.
Në këtë drejtim, dallimi ndërmjet Molliqajt dhe figurave të tjera politike si Lumir Abdixhiku apo Vjosa Osmani lidhet me mënyrën e ndërtimit të diskursit publik: këta të fundit shpesh e përqendrojnë komunikimin te marketingu politik, te imazhi publik dhe te retorika morale e “shtetit modern”, pa hyrë në konflikt real me strukturat ekonomike të pabarazisë sociale. Debati për taksën progresive është paraqitur si një çështje që ka vënë në lëvizje një temë të rëndësishme, sepse në Kosovë është krijuar një qasje që e trajton çdo rritje të taksimit për të pasurit si diçka “anti-biznes”. Molliqaj, pavarësisht se mund të mos pranohet nga të gjithë për formulën e tij, të paktën e ka ngritur debatin në nivel ideologjik: kush duhet ta mbajë barrën e shtetit—punëtori, diaspora dhe klasa e mesme, apo kapitali i madh—një pyetje që lidhet direkt me drejtësinë fiskale dhe me mënyrën si ndërtohet kohezioni shoqëror.
Botuar fillimisht në Bota Sot
