Pas gati pesë vitesh pritjeje nga momenti i marrjes nën mbrojtje, Qendra Historike e Prishtinës ka kaluar një hap të rëndësishëm drejt rregullimit më të qartë të kufijve të saj. Tani, kufijtë zyrtarë të perimetrit dhe të zonës mbrojtëse të kësaj qendre janë regjistruar në “Gjeoportalin e Kosovës”, platformë në të cilën bëhen të qasshme të dhënat për planifikim dhe vendimmarrje. Kjo mangësi e regjistrimit, sipas të dhënave të publikuara më herët, ka qenë shpesh arsye për përplasje mes institucioneve të ndryshme, veçanërisht kur në zonë janë zhvilluar ose planifikuar projekte.
Të premten, Ministria e Kulturës dhe Turizmit njoftoi se procesi është finalizuar pas një angazhimi të përbashkët me institucionet e Trashëgimisë Kulturore dhe me Agjencinë Kadastrale të Kosovës. Sipas njoftimit, kufijtë zyrtarë të perimetrit dhe zonës mbrojtëse të Qendrës Historike të Prishtinës (QHPr) tashmë janë regjistruar dhe mund të shihen në platformën “Gjeoportali i Kosovës”. Në komunikatë u rikujtua edhe statusi i qendrës si asete e trashëgimisë kulturore, e lidhur me fushën e konservimit arkitektural.
Qendra Historike e Prishtinës, e shënuar me numër unik 4790, është e listuar në Listën e Trashëgimisë Kulturore për Mbrojtje të Përkohshme që nga viti 2020. Përveç kësaj, u përmend edhe vendimi i datës 10.10.2025, i ministrit të Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit. Ky element ligjor, sipas njoftimit, është pjesë e kornizës që rregullon trajtimin e zonës dhe i jep asaj status që shoqërohet me masa mbrojtëse dhe detyrime për planifikim e zbatim.
Publikimi i kufijve në Gjeoportal sjell më shumë qartësi për mbrojtjen
Në njoftimin e Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit theksohet se publikimi i kufijve të perimetrit dhe i zonës mbrojtëse në Gjeoportal përfaqëson një hap të rëndësishëm në zbatimin e parimit të konservimit të integruar. Ky parim nënkupton që trashëgimia kulturore trajtohet si pjesë përbërëse e planifikimit hapësinor, zhvillimit urban dhe proceseve të vendimmarrjes. Përmes kësaj qasjeje, sipas komunikatës, synohet koordinim më i mirë ndërinstitucional, planifikim më i përgjegjshëm dhe vendimmarrje të bazuar në mbrojtjen e vlerave të trashëgimisë kulturore, si dhe në promovimin e tyre.
Ndërkohë, në komunikatë u bë e qartë se procesi i publikimit të kufijve të perimetrit dhe zonës mbrojtëse nuk është i mbyllur vetëm me këtë rast. Përmendet se, për të vazhduar më tej, publikimi i kufijve për asetet e tjera të trashëgimisë kulturore do të vijojë edhe në fazat pasuese. Kjo nënkupton që platforma “Gjeoportali i Kosovës” po përdoret si mjet për të mbledhur dhe shpërndarë informacione të standardizuara për zonat e mbrojtura dhe kufijtë zyrtarë, duke i bërë ato më të qasshme për aktorët përkatës.
Megjithatë, në terren, sipas të dhënave të përfshira në njoftim, nuk ka munguar që koordinimi të shfaqet në forma të kundërta. Një rast i përmendur si shembull është projekti i vitit të kaluar dhe që vazhdon të jetë temë për diskutime për sheshin “Xhorxh Bush”, me vlerë 18.1 milionë euro. Komuna e Prishtinës e lidh sheshin me një draftplan të menaxhimit për Qendrën Historike të Prishtinës, i cili, sipas komunës, ende nuk është miratuar. Në të njëjtën linjë, Komuna ka argumentuar se institucionet e trashëgimisë kulturore po mbështeten në një draftdokument, ndërkohë që procedurat e miratimit nuk janë finalizuar.
Ndërsa nga ana e institucioneve të trashëgimisë kulturore, qasja është paraqitur ndryshe: sipas tyre, kufijtë e zonës së mbrojtur të Qendrës Historike të Prishtinës janë miratuar së bashku me propozimin e vitit 2020, kur Qendra Historike kishte marrë statusin e monumentit nën mbrojtje të përkohshme. Në këtë mënyrë, mosmarrëveshjet lidhen me mënyrën se si po interpretohen dokumentet dhe fazat e proceseve të menaxhimit, veçanërisht kur projektet urbanistike prekin një zonë me vlera të trashëgimisë kulturore. Në fillim të këtij viti, Qendra Historike e Prishtinës ka synuar për herë të parë të bëhej me Plan të Konservimit dhe Menaxhimit, duke e vendosur kështu edhe më qartë çështjen e planifikimit të ardhshëm brenda kornizës së mbrojtjes.
Botuar fillimisht në Koha.net