Vonesa në krijimin e institucioneve të Kosovës po prodhon pasoja gjithnjë e më të mëdha, ndërsa vendi po përballet me një ngërç politik që po zgjat. Pas zgjedhjeve të rregullta parlamentare të mbajtura më 9 shkurt 2025, partitë politike nuk kanë arritur të formojnë institucione të qëndrueshme, duke e vështirësuar funksionimin e mekanizmave shtetërorë dhe duke rritur pasigurinë për mbarëvajtjen e proceseve të rëndësishme.
Situata është shoqëruar me një problem të veçantë për institucionet e pavarura dhe për Gjykatën Kushtetuese. Në praktikë, rrezikohet humbja e kuorumit nëse njëri prej gjyqtarëve largohet, ndërkohë që në vitin e ardhshëm u skadon mandati 5 prej tyre. Kjo do të krijonte boshllëqe në punën e institucionit që ka rol qendror në vlerësimin e kushtetutshmërisë së akteve dhe vendimeve, duke e bërë edhe më të ndërlikuar zgjidhjen e kontesteve që kërkojnë vendimmarrje të shpejtë.
Në të njëjtën kohë, Kuvendi nuk ka mundur të kryejë detyrat e tij për konstituimin e plotë. Deputetët e legjislaturës së kaluar kanë mbajtur 60 seanca vetëm për të konstituuar Kuvendin, por nuk kanë arritur të përmbyllin punët për të cilat u zgjodhën në atë mandat. Për pasojë, proceset që do të duhej të ndiqeshin pas konstituimit, nuk kanë marrë ritmin e nevojshëm institucional, duke e lënë të hapur rrugën për vendimet e tjera politike e shtetërore.
Ngërçi politik rrezikon funksionalitetin e Gjykatës Kushtetuese
Instituti i Kosovës për Drejtësi ka theksuar se pasojat janë të mëdha, sidomos nëse vazhdon bllokimi i zgjidhjes së çështjeve institucionale. Në këtë kontekst, është ngritur shqetësimi se ekzistojnë edhe shumë institucione të pavarura që presin të plotësohen nga Kuvendi, por që mund të bëhen jo funksionale kur afatet e anëtarëve skadojnë, kur ata japin dorëheqje ose kur ka arsye të tjera që ndikojnë në përbërjen e këtyre organeve.
Sipas vlerësimeve të Institutit të Kosovës për Drejtësi, problemi shfaqet jo vetëm te një institucion i vetëm, por te një zinxhir pasojash që lidhen me emërimet dhe mandatet. Kur Kuvendi nuk është funksional, nuk ka mekanizëm efektiv për të emëruar anëtarë të rinj dhe për të ruajtur vazhdimësinë e punës. Kështu, edhe institucionet që janë krijuar për të qenë të pavarura, rrezikojnë të mbeten pa kapacitet vendimmarrës në periudha kyçe, çka mund të ndikojë në zbatimin e ligjit dhe në besimin publik te institucionet.
Ndërkohë, analisti politik Afrim Kasolli ka theksuar se mosfunksionimi i institucioneve me përgjegjësi të plota ndikon edhe në dimensionin ndërkombëtar dhe ekonomik. Ai e ka përshkruar gjendjen si diçka që fillimisht duhet të ishte kalimtare, por që po shndërrohet në gjendje të vazhdueshme. Sipas tij, në planin e raporteve ndërkombëtare, Kosova po mbetet pa adresë legjitime për përfaqësim, ndërsa në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian janë shfaqur pasoja konkrete.
Kasolli ka theksuar se për shkak të dështimit të institucioneve të Kosovës për t’iu përgjigjur kërkesave dhe kritereve të BE-së, deri më tani janë humbur afërsisht 40 milionë euro. Këto rrethana lidhen drejtpërdrejt me mosrealizimin e hapave institucionale që kërkohen për të ruajtur progresin dhe për të siguruar trajtimin e duhur të vendit në kuadër të bashkëpunimit me BE-në.
Në përpjekje për të adresuar këtë krizë, është mbajtur edhe një proces zgjedhor. Zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare u mbajtën më 7 qershor të këtij viti, pasi partitë politike nuk arritën të merren vesh për zgjidhjen e çështjes së presidentit. Përtej kësaj, në fillim të muajit gusht vjen fundi i afatit kushtetues për konstituimin e Kuvendit, e më pas hapet rruga për votimin e qeverisë dhe zgjedhjen e presidentit të ri. Rrjedhimisht, afatet e ardhshme pritet të jenë vendimtare për të shmangur thellimin e pasojave që lidhen me mosfunksionimin e institucioneve.
Botuar fillimisht në Telegrafi
