Ish-presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka reaguar lidhur me përpjekjet e Serbisë për të lartësuar Ratko Mlladiqin, figura të së cilës i referohet si simbol i krimeve të luftës. Sipas saj, kjo praktikë bie ndesh me vendimet e drejtësisë ndërkombëtare dhe me atë që duhet të mbajë qëndrimi i institucioneve evropiane ndaj Serbisë.
Osmani thekson se Ratko Mlladiq ka qenë i dënuar me burgim të përjetshëm nga Tribunali i Hagës. Ky fakt, sipas saj, është i qartë dhe i dokumentuar, ndërsa çdo përpjekje për ta ngritur figurën e tij në nivel simbolik apo publik përbën shenjë të rrezikshme politike. Për ish-presidenten, lëvizjet që synojnë rehabilitimin apo glorifikimin e tij nuk duhet të kalojnë pa u kundërshtuar, veçanërisht kur flitet për pajtim dhe për standarde të sundimit të ligjit.
Në reagimin e saj, Osmani e lidh këtë çështje edhe me qëndrimin e Bashkimit Evropian. Ajo shprehet se Brukseli po i jep Serbisë miliarda euro dhe pyet se kur do të zgjohen institucionet evropiane për të kuptuar se këto fonde nuk mund të shoqërohen me veprime që promovojnë figura të lidhura me krime të rënda. Mesazhi i Osmanit është se paratë dhe mbështetja financiare duhet të shkojnë paralelisht me respektimin e vendimeve të drejtësisë dhe me qëndrime të qarta ndaj së kaluarës.
Osmani thekson se çështja nuk është vetëm simbolike, por lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si shoqëria ballafaqohet me të kaluarën. Nëse një individ i dënuar për krime të jashtëzakonshme trajtohet si figurë që duhet nderuar, atëherë mesazhi që dërgohet tek viktimat dhe tek e gjithë rajoni është i papërputhshëm me parimet e drejtësisë. Për të, ky qasje rrezikon të minojë besimin në institucione dhe të ngadalësojë proceset e pajtimit.
BE duhet të kushtëzojë mbështetjen, jo të mbyllë sytë ndaj glorifikimit të Mlladiqit
Reagimi i Osmanit vjen në një moment kur në rajon janë shfaqur përpjekje që lidhen me promovimin e figurave që kanë qenë të përfshira në krime gjatë luftërave të viteve të kaluara. Ajo i konsideron këto përpjekje si një sfidë ndaj drejtësisë ndërkombëtare, duke theksuar se vendimi i Tribunali të Hagës për Ratko Mlladiqin ka qenë i prerë dhe me peshë të madhe. Në këtë kuadër, Osmanit i duket e papranueshme që një qasje e tillë të mbetet pa pasoja politike.
Osmani thekson edhe dimensionin ekonomik e politik të vendimeve të BE-së. Duke përmendur faktin se Brukseli po i jep Serbisë miliarda euro, ajo e vendos fokusin te përgjegjësia që kanë institucionet evropiane kur bëjnë pagesa dhe marrëveshje. Sipas saj, nëse një vend përfitues vazhdon të promovojë figura të dënuara për krime të luftës, atëherë logjika e kushtëzimit dhe e standarteve duhet të vihet në rishqyrtim. Përndryshe, rrezikon të krijohet perceptimi se shkeljet e rënda trajtohen me lehtësi.
Në përmbyllje të qëndrimit të saj, Vjosa Osmani e formulon si një thirrje për reflektim ndaj Brukselit: nëse BE-ja vazhdon t’i japë Serbisë fonde pa u marrë seriozisht me këto çështje, atëherë institucioneve evropiane u duhet një reagim më i fortë dhe më i shpejtë ndaj praktikave të tilla. Mesazhi që përcjell ish-presidentja është se Evropës i nevojitet qartësi, sidomos kur bëhet fjalë për individë të shpallur fajtorë nga gjykata ndërkombëtare dhe për përpjekje për t’i ngritur ata në narrativë publike.
Botuar fillimisht në Albeu
