Për herë të parë në botë, studiuesit kanë prezantuar atë që quhet “orë bërthamore” — një zhvillim i rëndësishëm që synon të shkojë drejt një instrumenti më të qëndrueshëm dhe më të saktë për matjen e kohës. Ideja kryesore është që matja të mos mbështetet në mënyrën tradicionale që përdoret te orët atomike aktuale, por në ndryshime të energjisë brenda bërthamës së atomit.
Lajmi vjen nga një studim i publikuar sot në revistën “Nature”. Në të, bëhet e ditur se janë arritur rezultate të rëndësishme nga dy grupe kërkimore të pavarura: njëri punon në Evropë dhe tjetri në Kinë. Të dy ekipet kanë arritur të krijojnë pajisje funksionale që e matin kohën, por duke përdorur një qasje të re.
Sipas përshkrimit të studimit, pajisjet funksionojnë përmes ndryshimeve të energjisë në bërthamën e atomit. Kjo është një rrugë krejt tjetër nga ajo që përdoret te orët atomike aktuale, ku matja bazohet te elektronet. Ndërrimi i “pjesës” së atomit që shfrytëzohet për matje synon të sjellë përmirësime në stabilitet dhe saktësi, dy elementë kyç për orët me performancë të lartë.
Orët bërthamore matin kohën te energjia e bërthamës
Koncepti i orëve bërthamore shihet si një hap i madh në kërkimin për instrumente që mund të jenë jo vetëm më të qëndrueshme, por edhe më të sakta. Në studim theksohet se ky zhvillim është “drejt krijimit” të një instrumenti potencialisht më të qëndrueshëm dhe më preciz për matjen e kohës. Në këtë mënyrë, pajisjet e reja nuk trajtohen vetëm si teknologji laboratorike, por si bazë për aplikime të mëtejshme në fusha ku koha dhe saktësia absolute kanë rëndësi.
Përveç aspektit praktik të matjes së kohës, studiuesit e lidhin zhvillimin edhe me mundësi më të gjera kërkimore. Pajisjet e reja, të afta të masin kohën nëpërmjet energjisë në bërthamë, mund të përdoren për të zbuluar mistere të fshehta të universit. Termat e përdorura në studim e vendosin këtë punë në kuadër të një zhvillimi më të madh shkencor: jo thjesht për të ndërtuar një “orë” të re, por për të hapur rrugë drejt zbulimeve të mundshme në fizikë dhe në kuptimin e fenomeneve kozmike.
Studimi i publikuar në “Nature” e përforcon rëndësinë e rezultateve duke theksuar se arritjet vijnë nga dy grupe të pavarura, që punojnë në dy rajone të ndryshme gjeografike. Një ekip në Evropë dhe një tjetër në Kinë kanë arritur të krijojnë pajisje funksionale që e matin kohën përmes ndryshimeve të energjisë në bërthamë, duke u distancuar nga metoda e orëve atomike aktuale. Ky element i pavarësisë së kërkimit tregon se ideja nuk është e kufizuar vetëm brenda një laboratori, por po shndërrohet në një qasje që mund të rikrijohet dhe verifikohet.
Ndërkohë, e gjithë vlera e këtij hapi lidhet me faktin se ora bërthamore mat kohën në një mënyrë të ndryshme nga ato që janë në përdorim sot. Kalimi nga elektronet te bërthama synon të krijojë baza për matje më të qëndrueshme, një cilësi që mund të ndikojë drejtpërdrejt te mënyra si teknologjitë e kohës përdoren në kërkime shkencore dhe aplikime të avancuara. Me këtë, studiuesit kanë hedhur një hap real drejt instrumenteve të reja, që mund të ndryshojnë standardet e matjes së kohës në shkallë botërore.
Botuar fillimisht në Albeu