Njollat kafe në lëkurë janë shumë të zakonshme. Pothuajse çdo njeri, në një moment të jetës, mund të vërejë shenja që shfaqen si njolla të errëta, nishane ose zona të pigmentuara. Në shumicën e rasteve ato lidhen me ekspozimin në diell, moshën apo ndryshimet hormonale dhe nuk paraqesin rrezik. Megjithatë, jo çdo njollë kafe është thjesht “normale”: ndryshimi i formës, madhësisë, ngjyrës ose shfaqja e gjakderdhjes janë shenja që kërkojnë kontroll dermatologjik.
Shpjegimi kryesor lidhet me hiperpigmentimin. Ky fenomen ndodh kur trupi prodhon më shumë melaninë, pigmenti që i jep ngjyrë lëkurës, duke shkaktuar paraqitjen e zonave më të errëta. Dermatologët theksojnë se në praktikë shihen shpesh njolla kafe te pacientë të ndryshëm. Dr. William Kwan, dermatolog i certifikuar në Golden State Dermatology në Kaliforni, thotë se gati çdo person ka ndonjë lloj njolle kafe, zakonisht nishane ose njolla nga dielli. Në të njëjtën linjë, dr. Elizabeth Rubin, mjeke e certifikuar në mjekësinë emergjente në një spital në Los Angeles, thekson se çelësi është dallimi mes njollave që mbeten të qëndrueshme dhe atyre që, me kalimin e kohës, ndryshojnë.
Ekzistojnë disa lloje kryesore të njollave kafe dhe secila ka karakteristikat e veta. Njollat e moshës ose njollat nga dielli janë ndër shkaqet më të zakonshme. Ekspozimi i grumbulluar në diell dhe rrezitja çojnë në shfaqjen e njollave në pjesët e trupit që janë të ekspozuara. Këto njolla janë të sheshta dhe mund të kenë nuanca të ndryshme kafeje, të nxira apo edhe më të errëta. Zakonisht vërehen në fytyrë, duar, shpatulla dhe në pjesën e sipërme të krahëve. Dr. Kwan shpjegon se rrezatimi UV nxit prodhimin e tepërt të melaninës në zona të caktuara, duke krijuar atë pamje karakteristike të errët. Edhe plakja luan rol, sepse me kalimin e kohës mekanizmat natyrorë të riparimit të lëkurës dhe shpërndarja e pigmentit bëhen më pak efikas.
Një kategori tjetër janë nishanet. Shumë njerëz kanë nishane, shpesh pak të ngritura, të cilat mund të shfaqen kudo në trup. Edhe pse shumica e tyre janë beninje, çdo nishan që ndryshon madhësi, formë ose ngjyrë duhet kontrolluar nga dermatologu. Përveç tyre, ekzistojnë edhe “pikat e diellit” dhe qukat. Këto të fundit janë njolla të vogla kafe, me prirje trashëgimore, që bëhen më të dukshme pas ekspozimit në diell. Ato janë zakonisht të sheshta, kafe të çelëta dhe shfaqen shpesh në zona që preken më shumë nga dielli, si fytyra, shpatullat dhe duart. Më shpesh vërehen te njerëzit me lëkurë të çelët dhe me flokë më të hapur.
Ndryshimi i ngjyrës apo madhësisë? Mos e shtyni kontrollin
Ndryshimet hormonale janë një tjetër shkak i njollave kafe, veçanërisht në rastin e melasmës. Dr. Rubin thekson se shtatzënia, menopauza ose përdorimi i pilulave kontraceptive mund të çojnë në melasmë, një lloj pigmentimi kafe që shpesh shfaqet në faqe ose në ballë. Kjo formë hormonale e hiperpigmentimit prek shumë gra dhe mund të zgjasë për një kohë të gjatë. Përveç kësaj, hiperpigmentimi pas inflamacionit shfaqet kur lëkura errësohet pas një dëmtimi ose inflamacioni. Aknet janë një shkak i shpeshtë, por çdo lloj dëmtimi i lëkurës mund ta nxisë këtë proces. Njollat e errëta mund të mbeten edhe pasi lëkura të jetë shëruar nga djegiet, prerjet, gërvishtjet, ekzema ose irritime të tjera.
Ka edhe faktorë që lidhen me barnat dhe me stilin e jetesës. Disa barna mund ta rrisin ndjeshmërinë ndaj diellit dhe të ndikojnë në ndryshime të pigmentimit. Dr. Rubin përmend se barnat antiinflamatore josteroide, disa antibiotikë dhe disa barna kimioterapie mund të çojnë në shfaqjen e njollave kafe. Ato gjithashtu mund t’i përkeqësojnë njollat ekzistuese. Dr. Kwan shton se faktorët e stilit të jetesës, si pirja e duhanit, ekspozimi i tepërt në diell dhe mbrojtja e pamjaftueshme nga dielli, e përshpejtojnë zhvillimin e njollave kafe në të gjitha kategoritë.
Edhe pse shumica e njollave kafe janë të padëmshme, ekzistojnë edhe shkaqe më të rralla, por që kërkojnë vëmendje të menjëhershme. Dr. Kwan thekson se sëmundja Addison, një çrregullim i gjëndrave mbiveshkore, mund të shkaktojë errësim të lëkurës, sidomos në palosjet e lëkurës ose në pikat e presionit. Kjo lidhet me faktin se gjëndrat mbiveshkore nuk prodhojnë mjaftueshëm hormone. Një tjetër gjendje është hemokromatoza, e cila lidhet me grumbullimin e tepërt të hekurit në organizëm dhe mund t’i japë lëkurës pamje bronzi. Disa gjendje gjenetike, si sindroma Peutz-Jeghers, shkaktojnë njolla karakteristike kafe ose të ngjashme me quka rreth gojës ose në mukozë. Probleme metabolike po ashtu mund të shfaqen përmes ndryshimeve në lëkurë: diabeti, për shembull, mund të shkaktojë acanthosis nigricans, që është errësim i lëkurës me pamje të butë si kadife, zakonisht në qafë, sqetulla dhe ije. Në këto raste, kontrolli mjekësor është i domosdoshëm, veçanërisht kur njollat nuk janë të qëndrueshme.
Botuar fillimisht në Telegrafi