Pas rikthimit të sulmeve në Lindjen e Mesme, çmimi i naftës ka hyrë sërish në rritje dhe kjo ka nisur të ndihet edhe te konsumatorët. Për një javë, një litër naftë është shtrenjtua me 14 centë, krahasuar me periudhën e javës së kaluar. Ndryshimi vjen në një moment kur tensionet mes Iranit dhe SHBA-së janë përshkallëzuar, duke ndikuar drejtpërdrejt në tregun e karburanteve.
Të dielën, çmimi i naftës është shitur deri në 1.64 euro për litër. Kjo shifër rezulton 1 cent më e lartë se të shtunën dhe 14 centë më e shtrenjtë se në javën e kaluar. Lëvizja e çmimeve është e shpejtë dhe pasqyron reagimin e tregut ndaj zhvillimeve jashtë vendit, sidomos atyre që lidhen me stabilitetin në Lindjen e Mesme.
Ndërkohë, benzinën e kanë tregtuar me 1.46 euro për litër. Për gazin, çmimi i raportuar ka qenë 60 centë për litër. Pra, ndërsa nafta ka pasur rritje më të dukshme gjatë periudhës, edhe çmimet e produkteve të tjera të karburanteve janë të lidhura me luhatjet e tregut ku çmimi i naftës është element kyç.
Njohësi i tregut të naftës, Jakup Gashi, ka theksuar se çdo zhvillim në Lindjen e Mesme reflektohet direkt në çmimet në Kosovë. Ai ka argumentuar se konsumatori është ai që përfundon i dëmtuar, pasi, sipas tij, situata nuk është menaxhuar në mënyrën e duhur nga institucionet përkatëse sa i përket çmimit dhe kontrollit të tregut.
Qeveria të ndërhyjë me politika që e zbusin rritjen e çmimeve
Gashi ka shpjeguar se qeveria përdor një formulë për furnizimin, ku merret çmimi bazë i bursës ndërkombëtare, llogariten shpenzimet dhe më pas nxirret çmimi mesatar mujor ose javor. Ai ka argumentuar se do të kishte mundësi të përdorej një qasje tjetër: të merrej çmimi nga bursa, pastaj t’i llogariteshin shpenzimet dhe të caktohej një çmim që do të mbetej i pandryshuar për tri ose katër ditë. Sipas këtij vlerësimi, një mekanizëm i tillë do ta reduktonte ndikimin e luhatjeve të shpejta të tregut në çmimet që paguan qytetari.
E profesori i ekonomisë, Shkumbin Misini, ka thënë se Qeveria duhet të hartojë politika të reja për ta zbutur ndikimin e kësaj rritjeje. Ai ka theksuar nevojën që të ndryshohen politikat ekzistuese, për të mos e lënë tregun pa masa të brendshme që të zbutin efektin e jashtëm. Me rritjen e shpejtë të çmimit të naftës pas tensioneve në Lindjen e Mesme, theksi vendoset te nevoja për planifikim më të mirë dhe për ndërhyrje të qëndrueshme, jo vetëm përmes çmimeve fikse.
Në këtë kontekst, thirrja kryesore që vjen nga njohësit e tregut dhe nga ekonomistët është që nuk pritet stabilizim i shpejtë i çmimeve. Ata i kanë bërë thirrje Qeverisë të intervenojë me politika të tjera, krahas çmimit tavan, për të kontrolluar më mirë pasojat për konsumatorët. Ndërkaq, shifrat e raportuara të javës që ka kaluar—rreth 14 centë rritje për litër naftë, çmimi deri në 1.64 euro i naftës të dielën, si dhe 1.46 euro për benzinën dhe 60 centë për gazin—mbeten tregues se ndikimi i zhvillimeve jashtë vendit po përcillet me shpejtësi në çmimet vendore.
Botuar fillimisht në Koha.net