Në qarkun e Fierit, shumë fermerë po përballen me një situatë që po e shoqëron prej kohësh tregun e vajit të ullirit: pavarësisht se kanë mbetur rreth dy muaj nga nisja e sezonit të ri të vjeljes, një pjesë e prodhimit nga viti i kaluar nuk është shitur ende. Ankesa vjen si nga familje që kultivojnë prej vitesh ullinj, ashtu edhe nga prodhues me sipërfaqe relativisht të vogla, por me pritshmëri të qarta për të mbyllur ciklin ekonomik të vitit.
Hasan Hasani, 82-vjeçar nga Frakulla, është një nga fermerët që e përshkruan problemin drejtpërdrejt. Ai prej shtatë vitesh kultivon rreth 600 rrënjë ullinj, të certifikuar për prodhim. Për të, vonesa në shitje nuk është thjesht çështje kohe, por rrezikon të prishë planifikimin e punës dhe të ardhurat që priten nga prodhimi i sezonit.
Fermeri tregon se vaji i ullirit i prodhuar vitin e kaluar nuk ka gjetur ende tregun vendas në masën që ai priste. Ndërkohë, afati po afron për sezonin e ri të vjeljes. Kjo krijon një presion të dyfishtë: nga njëra anë, nevoja për të mbyllur shitjen e prodhimit të kaluar; nga ana tjetër, përgatitjet që kërkon cikli i ri i mbledhjes së ullinjve dhe përpunimi në vijim.
Sipas tregimit të fermerëve, një nga arsyet e vështirësisë lidhet edhe me faktin se prodhuesit detyrohen ta orientojnë shitjen jashtë vendit kur nuk gjejnë ofertë të mjaftueshme brenda Shqipërisë. Në këtë mënyrë, tregu i huaj po kthehet në alternativë për ata që kanë mbetur me stok dhe nuk duan të presin më gjatë, veçanërisht kur sezonet pasojnë njëra-tjetrën dhe shpenzimet nuk ndalen.
Situata e Hasanit është simbolike për një realitet më të gjerë në qarkun e Fierit. Ai, si fermer i moshuar, përpiqet ta menaxhojë prodhimin me punë këmbëngulëse dhe me synim për ta shitur në kohë, por vonesa ka bërë që të mos realizohet shitja brenda afateve të planifikuara. “Treg i huaj” shfaqet si zgjidhje, por jo gjithmonë është opsioni i preferuar për prodhuesit që do të donin të kishin një rrjedhë shitjesh më të qëndrueshme në vend.
Kur vaji i vitit të kaluar mbetet stok, fermerët kërkojnë treg jashtë kufijve
Ndërsa pritet nisja e sezonit të ri të vjeljes së ullirit, fermerët në Fier po kërkojnë zgjidhje praktike për të mos u bllokuar financiarisht. Vonesa në shitjen e produktit të prodhuar vitin e kaluar sjell vështirësi në qarkullimin e parave dhe në mbulimin e shpenzimeve të lidhura me kultivimin dhe përgatitjen e pemishtes. Përveç kësaj, të ardhurat e vonuara ndikojnë edhe në mënyrën se si planifikohet puna për sezonin e ardhshëm.
Fakt që ka mbetur rreth dy muaj nga nisja e sezonit të ri të vjeljes e bën situatën më urgjente. Kur prodhuesit ende nuk kanë arritur të shesin vajin e ullirit të vitit të kaluar, ata përballen me rrezikun që të hyjnë në sezonin e ri me stok të pashitur. Kjo i detyron disa të mendojnë për shitje jashtë vendit si rrugë për të mos e zgjatur më shumë problematikën, ndërkohë që prodhimi i ri po afrohet.
Në këtë kontekst, historia e Hasan Hasanit nga Frakulla, me 82 vite jete dhe 600 rrënjë ullinj të certifikuar për prodhim, tregon se sa e ndërlikuar mund të jetë çështja e tregtimit për fermerët. Ankesa e përsëritur është e njëjtë: pavarësisht punës së kryer dhe pritshmërive për shitje, vaji i ullirit i prodhuar vitin e kaluar nuk është shitur ende, duke i bërë prodhuesit të orientohen drejt tregut të huaj. Për fermerët, sfida kryesore mbetet gjetja e një zgjidhjeje që i rikthen shitjet në kohë dhe e ul rrezikun e mbivendosjes së stoqeve nga një sezon te tjetri.
Botuar fillimisht në Albeu